با جسارت، تربیتش کنید

چگونه از بروز استرس در کودکان جلوگیری کنیم

بچه ها نیز مانند بزرگسالان می توانند متأثر از استرس شوند و یا بد خلق شوند و یا نهایتاً به افسردگی برسند. برخی تخمین ها نشان می دهد که تقریباً 10 درصد کودکان در سال های میانی دوران کودکی شان امکان افسرده شدن دارند. برخی از دلایل عمومی این موضوع عبارتند از:

- درگیری و مشاجره لفظی بین والدین و یا جدا شدن آنها از هم (طلاق)

- جدا شدن و دور افتادن از دوستان هم سن و سال

- آزار و اذیت بیش از اندازه

- سرگرم شدن بیش از اندازه به کار و یا تکالیف مدرسه

- برگزاری امتحانات مدرسه

- تعطیلات

به احتمال زیاد مورد آخر (تعطیلات) سبب تعجب شما شده است،  زیرا اصولاً تعطیلات نه تنها حادثه ای ناخوشایند نیست بلکه برای کودکان بسیار مطلوب و دوست داشتنی است؛ اما در عین حال می تواند برای بچه های آسیب پذیر استرس زا باشد.

- اعتماد به نفس و جسارت فرزندتان را پایه ریزی و مستحکم کنید

برای این کار به فرزندتان محبت کنید و او را عمیقاً دوست بدارید و اجازه دهید او نیز متوجه علاقه و اعتماد شما نسبت به خود گردد.

- فرزندتان را به روز و مطلع نگاه دارید

بهتر است فرزندتان را از حوادث و موضوعات خانواده و اطرافش مطلع کنید و در خصوص آنچه انتظار دارید به وقوع بپیوندد با او صحبت کنید تا غافلگیر نشود و بتواند خودش را با شرایط جدید وفق دهد.

- دور اندیشی کنید

حوادثی که ممکن است برای فرزندتان استرس زا باشد پیش بینی کنید و او را به تدریج برای مواجه با آن مهیا کنید.

برخی از این حوادث عبارتند از : برگشتن  به مدرسه بعد از تعطیلات، شروع ایام امتحانات و یا حتی رفتن به مسافرت.

در باره موضوع مورد نظرتان بطور مفصل با فرزندتان صحبت کنید و شنونده خوبی برای شنیدن نقطه نظرات و نگرانی ها او نیز باشید. به این ترتیب می توانید اضطراب و دلهره او را از بین ببرید.

- مراقب تغییرات احتمالی فرزندتان باشید

تغییرات ناگهانی در رفتار فرزندتان، پرخاشگر شدن او، کم خوابی یا بیخوابی او، تغییرات تغذیه ای مانند پرخوری و یا کم خوراک شدنش را بطور جدی دنبال کنید و از انجام هر آنچه ممکن است جلوی بدتر شدن شرایط را بگیرد کوتاهی نکنید.

- با فرزندتان هم کلام  شوید

فرزندتان را تشویق کنید تا احساسات خود را توصیف کند. از روش شنیدن انعکاسی استفاده کنید تا مطمئن شوید مطالب را درست درک می کنید. مثلا بگویید " پس می گویی که هر وقت تکالیف مدرسه ات زیاد می شود احساس نگرانی می کنی ". منظور این نیست که تمام مساله ها را با این روش حل کنید بلکه همین گفتگوی ساده و شفاهی می تواند واقعاً شرایط فرزندتان را بهبود ببخشد.

- واقع بین باشید

هرگز توقع خود از فرزندتان را آن چنان بالا نبرید که همین توقع شما سبب بروز استرس مضاعف در عملکرد، رفتار و کارایی

او شود. زیرا در این صورت مرتباً احساس خواهد کرد که دیگر مورد توجه شما نیست و شما برای او اهمیتی قائل نیستید. این موضوع در صورت تداوم می تواند اعتماد به نفس او را به کلی از بین ببرد و شخصیت فرزندتان را متزلزل کند.

- خلاقیت را در فرزندتان بارور کنید

هنگامی که فرزندتان با وضعیتی استرس زا مواجه می شود به جای آنکه برایش به ارائه راه حل  بپردازید و بیش از پیش او را به خودتان وابسته نمایید کمکش کنید تا خودش برای مشکل اش راه حلی پیدا کند. این موضوع به او این احساس را می دهد، که می تواند در شرایط، تغییر به وجود آورد و مساله غیر ممکن نیز  وجود ندارد.

- از تکنیک فرا فکنی استفاده کنید

بیرون رفتن و گردش در یک پارک می تواند روحیه را عوض کند و نگرانی او را به خاطر از دست دادن دوستش تقلیل دهد. هم چنین شرکت در فعالیت گروهی مانند باشگاه های ورزشی می تواند در مدیریت اضطراب موثر باشد.

- مراقب رفتار خودتان در خانه باشید

یکی از عواملی که سبب افزایش نگرانی و اضطراب در فرزندان شما می گردد روحیه و رفتار شما در منزل است. والدینی که داد می زنند، رفتار خشن و غیر صمیمی دارند، آنهایی که در مواجه با حوادث ناگهانی، کنترل خود را از دست می دهند و بطور کلی والدینی که حضورشان توام با استرس و اضطراب است در ترویج روحیه مضطرب در کودکان نقش موثری دارند.

اجبار بهتر است یا آزادی؟

اولین و مهمترین شرط برای ارتباط با فرزندان ، همدلی با آنان و ابراز محبت به آنهاست . محبت به فرزندان ، زمینه لازم را برای تربیت صحیح آنها فراهم می کند . از آنجا که مسئولیت والدین در انتخاب شیوه تربیت و نقش آنان در پرورش جسمی و روانی فرزندان بسیار مهم است ، با شما دوستان عزیز از چند روش تربیتی سخن می گوییم . اگر از شما بپرسند فرزندتان از طریق چشمانش بیشتر یاد می گیرد یا از گوشهایش ؟ چه پاسخی خواهید داد ؟ روان شناسان با بررسی و تحقیق در این زمینه ، گفته اند که کودکان به مراتب بیش از آنچه از گوشهای خود یاد می گیرند ، از چشمانشان می آموزند . این واقعیت ، نکته هایی مهم را در زمینه تربیت فرزندان روشن می کند . اولین نکته اساسی این است که سعی کنیم بین حرف و عمل ما هماهنگی وجود داشته باشد و این هماهنگی در شخصیت ما مشاهده شود ، آنگونه که فرزندان به ما اعتماد کنند . یعنی قبل از هرچیز به آنچه می گوییم ، ایمان داشته باشیم و عمل کنیم . محققان در زمینه روشهای تربیتی ، پژوهشهای متعددی را انجام داده و این روشها را بررسی و طبقه بندی کرده اند .

برخی از خانواده ها در تربیت فرزندان ، سخت گیری می كنند . گروهی دیگر ، خانواده های سهل گیر هستند كه در تربیت فرزندان ، راه مسامحه را در پیش می گیرند . گروه سوم ، والدین مقتدری هستند که روش تربیتی آنها متفاوت است و در ارتباط با فرزندان و رفع نیازهای آنها ، تناسب و اعتدال را رعایت می کنند . حال با شیوه های مختلف تربیتی این خانواده ها آشنا می شویم و پیامدهای هر یك از این روشها را بررسی می کنیم .

در خانواده های سخت گیر ، بر قدرت والدین بیش از اندازه تاکید می شود . تربیت در این نوع خانواده ها ، تابع اصول و مقرراتی سخت و انعطاف ناپذیر است . بطوریكه یک نفر بر اعضای خانواده حاكم است و این اصول را برای آنها تعیین می كند . این فرد غالبا" پدر و گاهی مادر است . در خانواده های سخت گیر ، کودکان از حقوق خاص خود بی بهره می مانند . والدین سخت گیر ، با تشخیص خود ، قواعدی را بر کودک تحمیل می کنند . "هافمن " محقق آلمانی پس از بررسی درباره فرزندان والدین سخت گیر ، چنین نتیجه می گیرد : " کودکانی که در خانواده های سخت گیر بزرگ می شوند ، معمولا" مطیع و فرمانبردار هستند . اما در اکثر موارد ، رفتار آنان توام با پرخاشگری است . آنها در بین همبازیهای خود محبوبیت زیادی بدست نمی آورند . زیرا برای حقوق دیگران احترام قائل نیستند . این کودکان دربرابر انتقاد بزرگترها بی تفاوت هستند و از ثبات عاطفی کمی برخوردارند . " کودکان والدین سخت گیر معمولا" در کارهای گروهی شرکت نمی کنند و استقلال کافی ندارند . آنها کمتر به خود متکی هستند و از خلاقیت کمی برخوردارند . اقای شعاری نژاد روان شناس ایرانی می گوید : " فرزندان والدین سخت گیر ظاهرا در حالت تسلیم و اطاعت از پدر و مادر به سر می برند ، ولی در واقع دچار هیجان و اضطرابند . چنین افرادی ناخودآگاه با والدین خود ، همانند سازی می کنند و در برخورد با دیگران ، حالت خصومت به خود می گیرند . درنتیجه به بچه های هم سن خود و یا کوچکتر ، آزار می رسانند . "

کارشناسان علوم رفتاری می گویند : تربیت والدین سخت گیر در درازمدت ، در پسران بیش از دختران ، نتایج منفی به بار می آورد .

درمقابل خانواده های سخت گیر ، خانواده های سهل گیر و مسامحه كار قرار دارند . والدین سهل گیر به فرزندان خود اجازه می دهند که به خواسته هایشان ، آنگونه که می خواهند دست یابند و آرزوهای خود را برآورده سازند . در این خانواده ها ، هرکس هر کاری را که میل دارد ، انجام می دهد و دیگران حق دخالت در کار او را ندارند . طرفداران چنین شیوه تربیتی معتقدند که تمایلات فرزندان بر رفتار آنها حاکم است ، چرا که سلب آزادی کودکان موجب پیدایش عقده های روانی در آنها می شود . از نگاه این گروه ، هر خواسته ای از نیازی درونی حکایت می کند و ضرورت دارد که آن نیاز در اولین فرصت تامین و ارضاء شود . درواقع طبق نظر مدافعان روش تربیتی سهل گیرانه ، تمایلات و خواسته های فرزندان ، بهترین راهنما برای تامین سلامت جسمی و روانی آنان است . در خانواده های سهل گیر ، به آموزش رفتارهای اجتماعی توجهی نمی شود ، دخالت پدر و مادر در کارهای فرزندان ، معنا ندارد و هریک از اعضای خانواده هر کاری که بخواهد ، می تواند انجام دهد .

از آنجا که در شیوه سهل گیرانه ، والدین امكانات مختلف را برای ارضای خواسته های فرزندان دراختیار آنها می گذارند ، این فرزندان معنی تلاش و سختی را در زندگی به خوبی درك نمی کنند . درنتیجه خود را در کارهای شخصی ناتوان می بینند و به سبب ضعف اراده ، جرأت رویارویی با مشکلات را ندارند . روان شناسان می گویند کودکان خانواده های سهل گیر ، دچار ضعف تربیتی و اخلاقی هستند و این مسئله ، زمینه بزهکاری را در آنان فراهم می کند .

در مقابل افراط و تفریط این دو روش تربیتی ، روش معقول و متعادل تری نیز وجود دارد . در خانواده های متعادل ، تربیت فرزندان بر اصولی صحیح استوار است و با وجود اینكه والدین با شیوه هایی مستقیم یا غیر مستقیم بر رفتار فرزندان ، کنترل و نظارت دارند ، به استقلال و آزادی فکری کودکان آسیبی وارد نمی شود .

واکسیناسیون دینی در کودک

تربیت فرزند از جمله مسئولیت های خطیر و حساس در عالم وظایف و مسئولیت هاست . حساس بودن این امر هم به دلیل پیچیده بودن خصایص انسان و گستره وسیع رفتار هایی است که افراد در طول زندگی با آن مواجه می شوند.  محیط ها و شرایط گوناگونی می توانند بر شخص تاثیر گذار باشند و  او را در مسیرهای مختلف مطلوب و نا مطلوب جهت یابی نمایند. از این میان نقش پدر و مادر بسیار ظریف و حساس است و می تواند در ابعاد متفاوتی موثر واقع شود. گزیده ای از آنچه در باب تربیت سالم و مفید و موثر می توان به آن اشاره نمود از این قرار است.

عادت دادن به رفتار نیك : بر والدین لازم است كه در روح كودكان خود ، عادات و صفات نیكو كه در یك شخصیت سالم و نیرومند وجود دارد را پرورش دهند . از میان این عادات و صفات ، می توان به موارد زیر اشاره كرد :

الف : دوری كردن از بی باكی    ب : دور كردن از غرور       ج : دور كردن از بی ارادگی    د : پایداری در مقابل بحران ها و گرفتاری ها    هـ : پیروز شدن بر كشمكش ها ی روحی و روانی و حل كردن مشكلات زندگی او به طور مثبت و صحیح كه بر اساس تفكر و منطق صحیح باشد .پرورش صفات و عادات نیك و اخلاق كریم در روح كودك ، این عادات در آینده ای نزدیك برای او ، شخصیتی متكامل و ارزشمند را محقق می سازد كه در آن هیچ گونه انحرافی مشاهده نخواهد شد .

پرورش روح دینداری در كودك : والدین باید در فرزندان خود ،‌روح دینداری ، ایجاد و پرورش نمایند ، چرا كه دین و مذهب در آینده ، آنان را از سقوط در جهنم رذائل و پستی ها ، حفظ می كند . مسلح شدن كودك به مذهب ، برای او راه عملی زندگی را ترسیم می نماید . مذهب است كه او را از ذلت بندگی غیر خدا‌، آزاد می كند و از جرائم اجتماعی همچون تجاوز به حقوق دیگران و ... باز می دارد . مذهب ، منبع اصیل فضایل روحی و معیار صحیح، جهت تشكیل شخصیت بلند انسانی می باشد . جامعه شناسان عنوان كرده اند كه هیچ پایگاهی برای رفتار و شخصیت اخلاقی ، بدون دین و مذهب ، باقی نمی ماند . بنابراین پایگاه شخصیتی كه از عقیده ی مذهبی و دینی تغذیه می شود ، قهراً حكایت از این منش و شخصیت دارد . تربیت اسلامی ، توجه خاصی به تهذیل وجدان و بالابردن سطح فكری و اجتماعی فرد دارد و او را به سوی كارهای خیر و همدلی با مردم و رفع زیان های آنان ، سوق می دهد . پرورش دینی ، انسان را از آلودگی به میكروب های فساد حفظ می كند و او را به عنوان شخصیتی مورد اعتماد و الگویی نیكو برای دیگران قرار می دهد .

تغذیه ی عاطفی و محبت : بر والدین لازم است كه كودكان خود را در كانونی گرم و پر از محبت و دلسوزی بدون افراط ، پرورش دهند . كودكی كه محبت و عاطفه ی والدین خود را از دست بدهد ، دچار عقده های خطرناك روانی می شود كه از آن جمله می توان به دزدی، دروغ، سنگدلی ،خشونت ، شرارت، حمله به دیگران و ... اشاره كرد . بر پدر و مادر است تا از اعمال «خشونت » در تربیت كودكان خود ، اجتناب نمایند و آنان را از محبت و عاطفه ، سیراب سازند . مباحث روان شناسی ثابت كرده است كه مهمترین عوامل نگرانی و اضطراب ، به عدم وجود عاطفه در خانواده ، احساس محرومیت از محبت و عاطفه در كودك و این كه او یك موجودی زائد و ضعیف است كه در میان جهانی پر از دشمن زندگی می كند ، باز می گردد .  والدین باید در تربیت كودك خود ، از پدیده های زیر اجتناب نمایند زیرا این گونه برخوردها  با كودك ، باعث می شود او دچار عقده های خطرناك روانی شده و به سوی انحراف و ارتكاب اعمال زشت و یا حتی جنایت كشانده شود و این موضوع برای جامعه بسیار خطرناك است . بعضی از این رفتارها عبارتند از :

1.   رفتار با خشونت و سنگدلی بیش از حد ؛  2.  استفاده از تنبیه بدنی ؛ 3. به طور دائم از او ایراد گرفتن و بر ملا كردن عیب های او در برابر دیگران ؛ 4.  نسبت به او بی اهمیت بودن و او را در معرض اتهام قرار دادن ؛  5. او را به نیكی یاد نكردن ؛   6. او را در برابر دیگر برادران و خواهرانش بی ارزش جلوه دادن ؛  7 . به وجود آوردن روحیه ی وابستگی در كودك : كودك را بایستی مستقل تربیت كنند تا كارها و اموری كه مربوط به شخص خودش است را به صورت مستقل انجام دهد .

روان شناسان می گویند :«فردی كه دارای شخصیت و اراده ی ضعیف می باشد . شخصیتی مستقل نداشته و در كودكی وادار نشده است تا خودش به دست خود كارهایش را انجام داده و مشكلاتش را حل كند .»

عدالت میان فرزندان : اسلام بر رعایت مساوات و عدالت میان فرزندان ، تاكید فراوانی نموده و آن را عنصری مهم از عناصر تربیت موفق دانسته است . بنابراین والدین ، نباید برخی از فرزندان خود را بر برخی دیگر ترجیح و امتیاز دهند ، چرا كه این موضوع منجر به شیوع بیزاری و دشمنی میان آنان می شود.

راویان حدیث می گویند : رسول خدا(ص) به مردی نگاه می كرد كه دو فرزند داشت . او یكی از آنان را بوسید و دیگری را نبوسید . رسول خدا (ص) با خشم به آن مرد فرمود : میان آنان به مساوات رفتار نكردی .» مباحث روان شناسی به خوبی ثابت كرده اند كه عدم رعایت عدالت میان فرزندان ، احساس نگرانی را در درون كودك بر می انگیزاند و بصیرتی كه باعث می شود تا راه زندگی را با آرامش و راحتی ، طی كند ، كاهش می یابد . طبعاً آدمی كه نگران و مضطرب است ، همواره احساس پوچی و شكنجه های روحی و روانی می كند .

اجتناب از گفتار نامناسب: بر والدینی كه می خواهند فرزندان خود ، در آینده بر ایشان مایه ی افتخار شوند ، باید از ادای گفتارهای زشت و مخالف آداب و معیارهای اخلاقی ، اجتناب و دوری نمایند . زیرا كودك در رفتارش از والدین خود تقلید می كند و آنان را الگو قرار  می دهد . بنابراین اگر آنان را پایبند به اخلاق ، ارزش ها و آداب اسلامی نبیند ، همچون والدین خود رفتار خواهد نمود . طبعاً چنین الگوهایی در آینده او را با ناملایمات و دشواری های بزرگ زندگی روبرو خواهند ساخت .

در واقع تربیت فرزندی كه از لحاظ روانی در حالت اعتدال قرار داشته باشد و به ارزش ها پایبند باشد . خانواده ای متعادل و روابطی سالم را طلب می كند كه با آن ها به لحاظ عاطفی اشباع شده و احساس كرامت كند و به كمك آنها و با اعتماد به نفس كه در او رشد یافته به مبارزه با مشكلات بپردازد . اگر خانواده علقه های مناسب و بجا را ایجاد کند می تواند عاملی با نفوذ برای انتقال ارزش ها باشد.

پی نوشت حدیث: ینابیع الموده ، ص 271

دردسرهای گشت و گذار با تو

چگونه به همراه کودکان، از مراکز تفریحی لذت ببریم؟

تعطیلات عید نزدیک است و خانواده های ایرانی می توانند فرصت بیشتری را صرف گشت و گذارهای نوروزی، مسافرت، بازدید از مراکز خرید، تفریحی، فرهنگی، موزه ها و پارکها و .. بکنند. اما در شرایطی که شما والدین گرامی دارای فرزندانی کوچک و خردسال باشید ، خوب می دانید که تفریح و بیرون رفتن وبازدید از مکانهای مختلف با حضور کودکان کاری سخت و گاه دشوار به نظر می رسد. هر چند که باز دید از یک مرکز تفریحی می تواند هم برای کودکان و هم والدین آنها یک تجربه آموزشی و سرگرمی آموزنده تلقی گردد اما بسیار مشاهده می شود که این نوع تفریحات به علت خستگی بچه ها، بهانه گیری آنها، ناراحت و عصبی شدن والدین و مواردی از این قبیل تبدیل به یک تجربه تلخ می گردد. برای جلوگیری از بروز این نوع مسایل، ضمن انتخاب مراکزی که موضوع آن برای کودکان مناسب تر باشد، با انجام نکات زیر می توان این بازدید را برای آنها غنی تر کرد:

1- اولین مرحله آن است که بتوانید از بین مراکز مختلف، جایی را که تناسب بیشتری با شرایط سنی کودکان داشته باشد مشخص کنید. برای این کار می توانید از سایت اصلی و سایت های وابسته به سازمان ایرانگردی- جهانگردی، اینترنت، کتابچه ها و بروشورهای تبلیغاتی شهرها و ... استفاده کرد.

مراکزی را انتخاب کنید که برای کودکانی جاذبه داشته باشند و توجه آنها را به خوبی جلب نمایند و در ضمن کودکان در آنجا آزادی عمل بیشتری داشته باشند. به عنوان مثال با توجه به روحیه ی شاد و بازی گوشی کودکانی بازدید از موزه ی جواهرات یا موزه ی پست نمی تواند برای آنها خیلی سرگرم کننده باشد. ضمن آنکه در طول مدت باز دید باید مرتباً مواظب

رفتار و حرکات آنها باشید تا به جایی صدمه نزند بنابراین هم شما و هم کودکانتان خیلی زود خسته و دل زده می شوید. در حالی که پارک های تفریحی، پارک های جنگلی، شهربازی ها و... می توانند مراکز جذاب تری برای کودکان باشد.

2- بعد از تعیین محل مورد نظر بهتر است در خصوص پاره ای از شرایط محل مورد نظر و انتظاراتی که از کودکانتان دارید تا آنها صحبت کنید. به عنوان مثال می توانید به سایت احتمالی مرکز مورد نظر  رفته و با استفاده از گالری تصاویر موجود در آن شرایط، امکانات محل و نیز توقعات خود را به آنها گوشزد نمایید. حتی می توانید چندین روز، مقررات مورد نظرتان را در قالب یک بازی ساده با فرزندتان شبیه سازی کنید و به تصحیح رفتار ایشان در شرایط مختلف بپردازید. مطمئن باشید با انجام این کار مشکلات کمتری به هنگام باز دید خواهید داشت.

3- قبل از حرکت به سمت محل مورد نظر، به تغذیه فرزندتان توجه کافی داشته باشید و مطمئن شوید که تا چند ساعت به خوردن مواد غذایی و یا آشامیدنی نیازمند نخواهند شد. کودکانی که وعده غذایی مناسب و کافی نداشته باشند بی حوصله و بهانه گیر خواهند بود و شما را مجبور می کنند با سرعت هر چه بیشتر به بازدید خود خاتمه دهید. بنابراین علاوه بر دقت کافی در خلوص تغذیه آنها پیش از حرکت به طرف مرکز تفریحی مورد نظر، سعی کنید مقداری آب و میان وعده مختصری برای کودکان به همراه داشته باشید.

4- هنگام ورود به موزه و یا مرکز تفریحی مورد نظر و قبل از شروع بازدید، کودکان خود را با پرسنل آنجا و وظایف متفاوتی که به عهده دارند آشنا کنید. به این ترتیب چنانچه در چنین بازدیدی فرزندتان از شما جدا شود می داند به کجا و یا چه اشخاصی (برحسب نوع رنگ لباس، کلاه و...) بایستی مراجعه کند. همچنین به آنها خاطرنشان کنید که تحت هر شرایط باید مطیع دستورات پرسنل مذکور باشند و در خصوص نحوه ی راه رفتن، صحبت کردن، لمس نکردن اشیا و با هم حرکت کردن و... با آنها صحبت کنید.

5- در بازدیدهایی که کودکتان را به همراه می برید پرحوصله و واقع بین باشید. بسیاری از کودکان ممکن است در بدو ورود جذب تصاویری شوند که از نمایشگرها پخش می شوند و بخواهند تا اتمام این تصاویر در همان محل بمانند در حالی که دیدن این تصاویر هیچ ارتباطی مستقیمی با هدف شما از بازدیدتان نداشته باشد. در این موارد ضمن آنکه باید صبور باشید بایستی او را تشویق کنید که شما را همراهی کند و از شما دور نشود. چنانچه شما آدم خوش ذهن و علاقمند به موضوع بازدید باشید می توانید آنچه را می بینید به گونه ای جذاب برای فرزندتان بازگو کنید که قدم به قدم همراه با شما حرکت کند و از تمام بخش ها، دیدن نماید.

6- کودکان را تشویق کنید که از بین همسالان خود که مشغول بازدید هستند دوستانی برای خودش پیدا کند. همراه شدن با کسی که علایق مشترکی با فرزندتان دارد علاوه بر جذاب کردن بازدید برای او، سبب افزایش مهارت های اجتماعی و دانستنی های علمی او خواهد شد.

7- در صورت امکان سعی کنید پس از پایان بازدید، از محلی که بازدید کرده اید یادبود یا یادگاری تهیه کنید. اینکه این یادبود مرتباً در مقابل دیدگان فرزندتان باشد علاوه بر تأثیر مثبتی که بر تقویت قدرت حافظه  او خواهد داشت می تواند او را برای بازدیدهای آتی و یا بازدید مجدد از مرکز تفریحی مشتاق تر کند.

تجربیاتش را دست کم نگیرید

امروزه متخصصان تعلیم و تربیت و تمامی کسانی که به نحوی دست‏اندر کار آموزش و پرورش کودکان می‏باشند همگی بر این عقیده‏اند که دوران کودکی (6-2 سال) در زندگی بعدی کودک نقش اساسی دارد و چگونگی عملکرد کودکان در این دوران می تواند موفقیت یا عدم موفقیت آنان را در دوران بعدی رقم بزند. استفاده از استعدادها و توانایی‏های بی‏پایان کودکان و سازمان‏ دادن به آن‏چه که می‏دانند و یا می‏خواهند بدانند از طریق راهکارهای مبتنی بر تجربه و تحقیق، وظیفه‏ای است که تمام دست‏اندر کاران تربیت کودک باید به آن توجهی خاص مبذول داشته باشند.

مقطع پیش‏دبستانی که نقش بسیار مهمی در بدست آوردن اعتماد به نفس و احساس مفید بودن دارد و برانگیزنده میل کودک به یادگیری می‏باشد، می‏تواند دوران تحصیلی بعدی را برای کودک به مراتب شیرین‏تر و جذاب‏تر نماید و میل به یادگیری مطلوب در خلال این دوره مدنظر باشد و سیستم آموزش ابتدایی براساس آن برنامه‏ریزی شده، کار را ادامه دهد.

فعالیت‏هایی که کودک در مهد کودک و سپس در مقطع پیش دبستانی با آنها روبرو می‏شود به شرط آنکه بر مبنای تجربه و عمل پایه ریزی شوند، نه تنها علاقه به آموختن و یادگیری را چند برابر می‏کنند بلکه نوع یادگیری را نیز به سمت فراگیری که به ندرت به فراموشی سپرده می‏شود، سوق می‏دهد. در اینجا ضرورت توجه به امر یادگیری و آنچه که در آن دخالت بسیار موثر و مستقیمی دارد بطور خلاصه توضیح داده شده و توصیه می‏شود که مربیان دلسوز و مسلمان آگاه فعالیت‏های خود را بر این اساس تنظیم نمایند.

کودکان موفق

اگر می‏خواهیم کودکان در حال و آینده، فراگیران موفقی باشند به آنها بیاموزیم تا:

1- مستقلانه فکر کنند

2- مسائل خود را خود حل کنند

3- با دیگران سازگاری داشته باشند

این توانایی‏ها هنگامی حاصل می‏شوند که کودکان فعالانه در کشف محیط اطراف خود تشویق شوند، مسائل حقیقی که برای آنها معنی دارند را خود حل کنند و در تکمیل کارها همکاری کنند و این موارد همان کارهایی است که کودکان هنگام بازی انجام می‏دهند. هنگامی که شرایط یادگیری فراهم شده از جانب شما، علم، دانش و تجربیات کودک را می‏سازد، کودکان بطور بسیار موثر می‏آموزند.

تمامی کودکان به مهد کودک و مقطع پیش‏دبستانی با سواد نسبی از ادبیات، ریاضی و علوم قدم می‏گذارند، به عنوان مثال بیشتر کودکان می‏توانند بستنی فروشی‏ها را از علامت‏ها و شکل‏هایی که روی تابلوهایشان دارند تشخیص دهند بدون آنکه قادر به خواندن اسم آنها باشند. یا اینکه می‏توانند در بطری‏های هم رنگ را دسته‏بندی کنند بدون اینکه بتوانند نام رنگ را ذکر کنند و یا آنکه بیشتر آنها می‏توانند جلوی پنکه بایستند و خنک شوند بدون آن که بدانند پنکه چطور کار می‏کند. وسعت دانش کودکان قبل از ورود به یک محیط آموزشی به درجه‏ای از کمیت‏ و کیفیت تجربیاتی بستگی دارد که او از طبیعت و در ارتباط با بزرگسالان و  برخورد با محیط طبیعی بدست آورده است. در این رابطه تحقیقات نشان داده‏اند که هر چه تجربیات غنی‏تر باشند رشد ذهنی کودک به مراتب بیشتر خواهد بود و یادگیری‏های بعدی دوران تحصیلی سریع‏تر و بهتر صورت خواهد گرفت در اینجاست که نقش مراکز پیش‏دبستانی‏ها حائز اهمیت بسیار می‏باشد.

بوسیله تکیه بر آنچه کودکان می‏دانند می‏توان به آنها کمک کرد تا احساس سازگاری و هیجان نسبت به یادگیری و آموختن در آنها بوجود آید، به عبارت دیگر آنچه که می‏خواهیم به کودکان بیاموزیم بر پایه آنچه که آنها می‏دانند از طریق تجربیات غنی گذشته استوار سازیم تا کودکان از آموختن به وجد آیند و لذت ببرند و این رسالت مربی  و معلم می‏باشد.

همانطور که قبلا بدان اشاره شد بسیاری از تجربیاتی که کودک بدست می‏آورد از طریق بازی و دستکاری اشیاء و برخورد با دیگران حاصل می‏شود پس نقش بازی‏های گوناگون در موفقیت‏های دوران بعدی تحصیلی بسیار مهم می‏باشد.

کسی نفهمه، من ... دارم!

بسیاری از مادران جوان نمی دانند چه زمانی فرزند نوپای خود را از پوشك بگیرند و برای دستشویی رفتن آماده كنند. گاهی كودك تا چند سالگی به پوشك عادت می كند و آموزش دستشویی رفتن به او كمی دشوار می شود.

به طور میانگین، بیشتر كودكان استفاده از لگن را از دو سالگی شروع می كنند، اما این توانایی، بسته به سطح یادگیری و پیشرفت هر كودك، از 18 تا 24 ماهگی متفاوت است.

برای شروع آموزش، به رفتارهای كودكتان دقت كنید. او باید سه تا پنج مورد از توانایی های زیر را داشته باشد:

- آموزش های شما را درك و اجرا كند.

- با كلمه ها و نشانه های ساده ای كه بلد است، به شما بفهماند دستشویی دارد.

- بتواند دستشویی خود را دست كم یك ساعت نگه دارد.

- چند ساعت در روز، پوشك خود را خیس نكرده باشد.

- شكمش در طول روز به صورت منظم كار كند.

- بی آنكه بیقراری كند، چند دقیقه بنشیند.

- از رفتار دیگران تقلید كند.

- از لگن خوشش بیاید.

نکته ای که در آموزش آداب دستشویی رفتن بسیار مهم است ،زمان مناسب برای شروع این آموزش است . هنگامی كه كودك دچار تنش است، آموزش دستشویی رفتن را شروع نكنید. مثلا:

- اگر فرزند دیگری قرار است به دنیا بیاید.

- هنگام اسباب كشی.

- زمانی كه می خواهید او را به خوابیدن در تخت جدا عادت دهید.

- اگر مشكلات خانوادگی برایتان پیش آمده است.

- اگر یكی از اعضای خانواده مریض است.

- اندازه توالت های معمولی، برای نوپایان طراحی نشده و استفاده از آنها برایشان دشوار است. بنابراین برای فرزندتان یك لگن بچه تهیه كنید. در خرید لگن، دقت كنید مدل لگن طوری باشد كه وقتی كودك روی آن می نشیند، پاهایش به زمین برسد.

-كودك را مجبور به این كار نكنید.

-در فاصله های زمانی كمتری، پوشك نوپایتان را عوض كنید تا به خشكی عادت كند.

-او را با صحبت های سرگرم كننده تشویق كنید.

بعد از اینكه كودك لگن را قبول كرد :

- از او بخواهید همین كه احساس كرد دستشویی دارد، شما را خبر كند.

- به او یاد بدهید كه وقتی دستشویی داشت، باید خودش را نگه دارد تا به لگنش برسد.

- برای تنظیم زمان های دستشویی رفتن، بعد از خوردن غذا یا نوشیدنی و تنقلات، بدون شلوار و لباس زیر روی لگن بنشیند. اگر در این چند دقیقه نتوانست دفع كند، اجازه بدهید چرخی بزند و سپس دوباره، چند دقیقه او را روی لگن بنشانید.

- در طول روز، برا ى مدت كوتاهى، دست كم 30 دقیقه، بچه را نپوشانید و به او كمك كنید درباره عمل دفع خود آگاه باشد. در این مدت، كودك را از جاهای فرش شده منزل دور نگه دارید.

توجه:

اگر كودك نمی تواند آموزش های شما را انجام دهد، به هیچ وجه با حالت عصبی با او برخوردنكنید.

گاهی كودك یادش می رود كه باید برود سر لگن وممكن است جایی را كثیف كند. در این موقع ها صبور باشید.

منشور اخلاقی کودکان رسید

چگونه ارزشهای اخلاقی را به فرزندان خود بیاموزیم؟

مهرورزی یکی از اساسی ترین شاخه های اخلاق به شمار می رود. مهرورزی، یکی از شیرین‌ترین و دلپذیرترین مفاهیم و واژه‌های زندگی بشر است. دوست داشتن و محبوب بودن، هر دو، مورد ‌علاقه، محبوب و مطلوب انسان‌هاست.

مهرورزی، نه تنها در روابط انسانی دارای ارزش است، بلکه ریشه در مهرورزی الهی دارد. انسان و جهان مرهون و مدیون مهرورزی خدا هستند و بدون رحمت الهی، نه مخلوقی وجود دارد و نه خلقتی و نه انسان، راهی به سوی زندگی می‌یابد. لذا به نظر می رسد که آموزش ارزشهای اخلاقی به خصوص مهرورزی که از مهم ترین شاخه های اخلاق به شمار می رود از وظایف اصلی و اولیه والدین است.

آموختن ارزشهایی مانند صداقت، مهرورزی و توجه به همنوعان، وفاداری و درستکاری به فرزندان، می تواند زمینه را برای اتخاذ تصمیم های درست در زندگی آینده شان میسر سازد.

در تربیت کودکان، ایجاد عادت های خوب و ریشه کن کردن عادت های بد، در آنان، مسئله ای پر اهمیت است. از همان دوران کودکی هر عادتی را به راحتی می توان در کودک شکل داد. در سال های بعد نیز، همزمان با رشد او لازم است دیگر عادت ها و مهارت های رفتاری مانند وفای به عهد، ایثار، بخشش و کمک به اطرافیان را به آنان آموخت.

لذا به بهانه میلاد پیامبر مهر رحمت، حضرت محمد صلی الله علیه و آله  و همچنین روز اخلاق و مهرورزی، در ادامه ی این یادداشت، به چگونگی آموزش این ارزشها به نسل آینده می پردازیم :

الگو و نمونه باشید

فرزندان ارزشهای متعالی در زندگی شان را با مشاهده کردن اعمال و رفتار والدین یاد می گیرند. بنابراین سعی کنید الگوی کامل و مناسبی از انجام ارزشهای مورد نظرتان باشید تا فرزند شما با دیدن این ارزشها در وجود شما، به طرف آنها راغب شود.

در حقیقت آنها کنترلی بر آنچه باید یاد بگیرند و آنچه نباید یاد بگیرند ندارند و این شما هستید که هر روز با رفتارتان به فرزندتان می آموزید کدام عمل نکوهیده و کدام عمل پسندیده است. وقتی فرزند شما همواره شاهد و ناظراحترام، توجه و محبت بی دریغ شما به والدینتان باشد، وقتی کمکهای انسان دوستانه شما به همنوعان را می بیند و وقتی مشاهده می کند  که بین رفتار و گفتار شما در زمینه های انسان دوستانه فاصله ای نیست، ناخودآگاه کردار شما را سرمشق خویش قرار داده و این ارزشهای اخلاقی را می آموزد.

مسئولیت پذیر باشید

بر روی حرف و گفته ی معقول خود بایستید. نسبت به قولهایی که می دهید وفادار باشید. مسئولیت اعمال خود را بپذیرید. درباره ی طرز تفکر و عکس العمل تان در  برابر آنچه مسئول آن هستید، با فرزندتان صحبت کنید و به آنها بفهمانید که با پذیرفتن مسئولیت اعمال و گفتارشان، با خود روراست باشند و با توجیه کردن و مسئولیت ناپذیری، به سرکوب فطرت انسانی خود نپردازند.

صادق باشید

به فرزندتان بیاموزید که به دیگران بدبین نباشند تا دیگران نیز نسبت به آنها اینگونه باشند. به آنها بیاموزید که افراد دروغگو هرگز مورد اعتماد قرار نمی گیرند و اعمال و رفتار آنها مورد قبول اطرافیان نمی باشد.

همچنین به آنها بیاموزید که ضرر شخصی نمی تواند توجیهی برای عدم صداقت باشد و حتی اگر بواسطه ی صداقت گفتار و رفتار دچار زحمت احتمالی شوند باید به وظیفه اخلاقی خود عمل کنند.

وفادار باشید

وفاداری و ثبات در دوستی را به فرزندتان بیاموزید. به او بیاموزید که به هنگام اطمینان از درست بودن اعمال یا رفتار دوستانش، از آنها حمایت کند. توانایی تشخیص و تمیز وفاداری از تعصب کورکورانه را برای فرزندتان فراهم کنید تا بفهمند که تعصب کورکورانه هرگز مورد تایید شما نیست.

احترام دیگران را نگاه دارید

به آنها بیاموزید که به دیگران احترام بگذارند و تفاوت های احتمالی آنها با خودشان را محترم شمرده و به تمسخر دیگران نپردازند. به فرزند خود بیاموزید که اطرافیان، دوستان و به طور کلی انسانها را بی قید و شرط دوست داشته باشد و برای آنها به صرف انسان بودن و همنوع بودن ارزش و اعتبار قایل شود. این موضوع می تواند سبب شود که روحیه ی احترام به حقوق دیگران در فرزندان شما تقویت شود.

با دیگران همدل باشید

همدلی شامل تمایل پاسخ دهی به حالت عاطفی دیگران با حالت عاطفی مشابه است. یعنی این كه فرد بتواند مسائل دیگران را حتی زمانی كه در آن شرایط قرار ندارد، درك كند و برای نظریات و احساسات آن ها ارزش و احترام قائل شود. همدلی یك نوع خصوصیت ذاتی انسان هاست. چون انسان ها در اجتماع به دنیا می آیند و با هم زندگی می كنند و بزرگ می شوند، برای یکدیگر ارزش حیاتی قائلند و نسبت به یكدیگر نگران می شوند و رفتار همدلانه از خود نشان می دهند. از آنجا که رفتار همدلی به موقعیت و تجربه خود افراد بستگی دارد، یعنی هر چه افراد همدلی بیشتری را تجربه كرده باشند،  احتمال واكنش رفتار فعالانه در آن ها بیشتر خواهد بود، لذا رفتار همدلانه شما با فرزندتان از مقدمات آموزش این ویژگی در آنهاست. به فرزندان تان کمک کنید تا احساس دیگران را درک کنند و به آن توجه کافی داشته باشند. این روحیه همدلی با دیگران سبب تحکیم و تثبیت شخصیت آنها نیز خواهد شد.

خود کنترل باشید

خود كنترلی عبارت است از مراقبتی درونی كه براساس آن وظایف محول شده، انجام و رفتارهای ناهنجار و غیرقانونی، غیر اخلاقی و غیر شرعی ترك میگردد بی آنكه نظارت و یا كنترل خارجی در بین بوده باشد.  هنگامیكه شما بی توجه به كنترل خارجی ، تلاش خود را مصروف انجام دادن كاری كه برعهده شما واگذار شده نمایید و یا بدون اینکه اجبار یا منفعتی در کار باشد به یاری هم نوع خود می شتابید و مرتكب كم كاری ، سهل انگاری بی توجهی به نیازهای همنوعان و... نگردید از كنترل درونی برخوردار هستید و با رفتار خود به فرزندتان می آموزید که خود کنترلی تاثیر مهمی در رشد و بلوغ او دارد. به او بیاموزید که گاه خواسته های دیگران را نسبت به خواسته های خود مقدم داشته و نسبت به نیازها و کاستی های همنوعان خود حساس باشد.

با رفتار خود به فرزندتان بیاموزید.  توجه به این مطلب می تواند بیانگر بلوغ فکری او بوده و از طرف دیگر در رشد و تعالی صفات انسانی وی موثر خواهد بود.

اگر برایتان عزیز است...

برای هر کاری بستر مناسبی لازم است و برای خوب درس خواندن در خانه نیز باید محیط خانه، مناسب باشد. برای آماده کردن محیط خانه‌تان به این 6 نکته توجه کنید:

1 فضای فیزیکی: از لحاظ فیزیکی درس خواندن باید در مکان‌ و جای مخصوصی انجام شود. اگر امکان دارد یک اتاق مخصوص به دانش‌آموز در نظر گرفته شود، باید فضایی را در خانه مهیا کرد که محل رفت و آمد زیاد نباشد. مادر یک خانواده با مدیریت صحیح خود باید فضای کوچکی را برای انجام تکالیف فرزند در نظر بگیرد. البته سعی شود به میزان نور، دما و حتی الامکان رنگ استفاده شده در این فضا نیز توجه شود.

2 نظارت: نظارت سهم مهمی در تحصیل کودک دارد که این نقش متعلق به مادر خانواده است. مادر مخصوصا برای کودکان دبستانی موظف است که بر انجام تکالیف فرزند خود نظارت داشته باشد. مادران عزیز در نظر داشته باشند که نظارت و راهنمایی با انجام تکالیف به جای فرزند تفاوت دارد.

3 رفتارهای والدین: محیط خانه باید خالی از تشنج و درگیری و کشمش باشد تا بچه‌ها بتوانند به راحتی درس بخوانند. محیطی که مدام در آن مشاجره والدین وجود دارد، سبب‌ آسیب روان کودکان شده و مانع از پیشرفت تحصیلی فرزندان می‌شود. خودتان را به جای فرزندان بگذارید ، آیا در فضایی که مملو از تشنجات و درگیری های بچه ها ست می توانید تمرکز کنید و به یک کار هنری مشغول شوید؟

4 تفریحات برنامه‌ریزی‌شده: والدین باید با برنامه‌ریزی مناسب، تفریحات و مهمانی‌ها را محدود کرده و ساعت خواب کودکان را تنظیم کنند. بازی‌ها و سرگرمی‌های کودکان نیز باید با برنامه‌ریزی باشد. این طور نباشد که کودک تا هر وقت و هر اندازه که خواست به انواع بازی‌ها و دیدن برنامه‌های تلویزیونی بپردازد. تفریح و بازی کودک باید پس از انجام تکالیف مدرسه باشد و پرداختن به بازی‌های مورد علاقه او باید در آخر هفته انجام شود.

5 شام سروقت: در برخی خانواده‌ها پدر دیر وقت به منزل می‌آید و بچه‌ها تا پاسی از شب سرگردان و بی‌برنامه غذا می‌خورند. بهتر است در سال تحصیلی مادر طوری برنامه بچیند که بچه‌ها سر ساعت مشخصی شام بخورند و سر وقت معینی بخوابند؛ چون خوردن دیروقت شام سنگین سبب اختلال خواب شده و این موجب کاهش دقت و تمرکز دانش‌آموزان در روز بعد می‌شود.

 

6 حمایت عاطفی:

دکتر فردوسی/ روان‌شناس- سلامت، همراه با تغییر  و اضافات

تنظیم برای تبیان : کهتری

پی نوشت: اعینوا أولادكم علی البر من شاء استخرج العقوق من ولده .كنز العمال ، ج 16

به حاشیه نسپارید

امروز را روز تربیت اسلامی نامیده اند. به همین جهت سعی نمودیم این مقاله را به تربیت دینی اختصاص دهیم و به اهمیت این موضوع بپردازیم. کودکان ما در بستر خانواده رشد می یابند و شکل می گیرند لذا نوع مفاهیم و آموزش هایی که در جریان تربیت آنان به کار می بریم می تواند برای آنان سرنوشت ساز باشد چه بسا که سال های نخستین رشد بتواند آینده آنان را تضمین نماید. خانواده اولین مأمن و جایگاهی‌ است كه گوهر وجودی انسان در آن شكل می‌گیرد. و می‌تواند پدید آورنده انسانی با ارزش از جهات مختلف به‌خصوص رشد و تربیت دینی و اعتقادی و یا برعكس، انسانی دور از انسانیت باشد و در این میان والدین به‌عنوان اركان اصلی خانواده، نقشی اثرگذار و مهم در شكل‌دهی فطرت و سرشت پاك و بالفعل كردن صفات بالقوه مثبت فرزندان دارند.  به‌گونه‌ای كه اگر والدین از همان ابتدای حیات فرزندان با برنامه‌ای جامع، عمیق و هماهنگ، عزم خود را برای تربیت آنان به‌ویژه رشد تفكرات و عقاید مذهبی و دینی جزم كنند و هیچ‌گاه وظیفه مهم تربیت دینی فرزندانشان را در حاشیه قرار ندهند، مهارت‌هایی در آنان شكل خواهد گرفت كه در طول زندگیشان قادر خواهند بود با تكیه بر معیارهای تربیتی كه به‌تدریج در بطن خانواده آموخته‌اند در مسیر صحیح رسیدن به هدف نهایی و آرامش حقیقی با كمترین تخطی و انحراف باقی‌بمانند.

برخلاف اعتقاد برخی روان‌شناسان و جامعه‌شناسان غربی از جمله واتسون- روان‌شناس آمریكایی- كه به‌گونه‌ای افراطی و غیرواقع‌بینانه، انسان را كالایی صرفاً محصول فعل و انفعالات محیط پیرامونش می‌دانند، تربیت فرآیندی تدریجی است كه بنابر اعتقاد بسیاری از بزرگان دین و عرصه تعلیم و تربیت، پیش از تولد و چه بسا پیش از بارداری آغاز و پس از آن با مدیریت و برحسب توانایی‌های والدین و سپس در جامعه ادامه می‌یابد. والدین به‌عنوان اولین مربیان عرصه تربیت، فرزندانشان را با بایدها و نبایدهای مسیر زندگی آشنا می‌سازند و ذهن او را در جهت پردازش های معنوی و مذهبی هدایت می کنند.

برای بشر همواره عدم آگاهی و ندانستن منشأ بسیاری از دشواری‌ها و خلأهای زندگی بوده است، لذا پرورش عقلی و خرد فرزندان بی‌هیچ تردید به‌عنوان بزرگترین مسئولیت والدین به‌شمار می‌رود و این محقق نخواهد شد مگر با تربیت صحیح و آموزش درست مبتنی بر دستورات اسلامی. تربیت دینی كودكان در دوره خردسالی تنها با ایجاد احساسی خوشایند نسبت به مسائل دینی است كه فقط با مشاهده اجرای منظم احكام و آداب دینی توسط اعضای خانواده حاصل می‌شود، در مراحل بعدی به وسیله ایجاد حس تقلید در كودك، موجب عادت به‌انجام فرایض دینی و نهادینه شدن خواهد بود.

تشویق و نوازش توسط والدین در هنگام انجام فرایض دینی كودك باعث افزایش انگیزه و میل او به انجام فرایض خواهد شد. از طرفی خوشایندكردن اجرای احكام برای كودكان، تضمین‌‌كننده آینده‌ روشن تربیتی آنها خواهد بود. البته ذكر این مطلب ضروری است كه شیوه والدین باید منطبق بر روش آزاد‌منشانه و مبتنی بر محبت دوسویه و احترام متقابل بین والدین و فرزندان ‌باشد. علایق دینی والدین اگر موجب انتخاب شیوه‌های نادرست تربیتی (مستبدانه) و زیاده‌خواهی آنان در این زمینه و مانع از انجام داوطلبانه آداب دینی شود بی‌شك تأثیری مستقیم در بروز ناهنجاری‌ها، بزهكاری‌ها و جرایم در جامعه خواهد داشت.

فطرت انسان كه دربردارنده عمیق‌ترین گرایش‌‌های فطری از جمله احساس مذهبی است، وسیله‌ای مطمئن در جهت رشد عواطف دینی كودكان است كه اگر زمینه شكوفایی آن فراهم شود به‌سرعت رشد می‌كند.  مهارت والدین در ارائه پاسخ‌ها و دلایل كوتاه، ساده و قابل فهم و به‌دور از استدلال‌های پیچیده كه فراتر از سطح درك و ظرفیت ذهنی كودك باشد، تأثیری مهم در پرورش و رشد احساس مذهبی كودك دارد و پایه و اساس جهان‌بینی و تفكرات دینی او را در آینده شكل خواهد داد. امروزه خانواده‌ها به‌دلیل نداشتن مهارت‌های لازم در این راستا با چالش‌هایی جدی در راه تربیت دینی فرزندان مواجه هستند؛ مشكلاتی كه پیچیده‌تر شدن جوامع و ارتباطات بر آن دامن می‌زند. مواجهه منطقی با این چالش‌ها زمانی صورت می‌پذیرد كه والدین بتوانند آنها را به خوبی شناسایی كرده و به‌آگاهی كامل نسبت به آنها برسند.

در این مورد می‌توان به دو چالش مهم اشاره كرد:

اول آنكه عدم تطابق هماهنگی میان آموخته‌های دینی در جامعه و خانه، فرزندان را دچار سردرگمی و تضاد كرده و موجب ناتوانی او در انتخاب صحیح می‌شود، لذا برای حل مشكلات و یافتن پاسخ، به همسالان خود مراجعه می‌كند كه معلوم نیست چه پاسخی دریافت خواهد كرد، چرا كه او در راستای تأیید شدن حركت می‌كند و این حركت، خود عامل اصلی مواجه شدن فرزندان با مشكلات و چالش‌هایی در آینده خواهد بود. لذا در انتخاب محیطی که فرزندان ساعات زیادی را در آن می گذرانند باید نهایت دقت به عمل آید.

از دیگر چالش‌های مهم كه می‌توان به آن اشاره كرد، سلطه تربیت رسانه‌ای (به معنای تحت نفوذ قرار گرفتن فعالیت‌های خانه و جامعه به‌وسیله رسانه‌ها و رایانه‌ها) است كه موجب تغییرات ناآگاهانه و تحمیلی به‌عنوان زیان‌بارترین تغییر در زندگی می‌شود.وسایل ارتباط جمعی به‌طور عام و تلویزیون به‌طور خاص به دلیل ارائه برنامه‌های متنوع و جذاب، كودكان و نوجوان و حتی بزرگسالان را به‌سوی خود می‌كشاند و به رفتار آنها جهت می‌دهند و این تأثیرگذاری گاهی به‌گونه‌ای است كه تغییرات ناخواسته‌ای بر تربیت كودك و نگرش‌های دینی او موجب می‌شود. شاید بتوان گفت كه اگر خانواده با اقدامات ماهرانه خود زمینه تقویت مهارت‌های دینی فرزندان را فراهم آورد، آنها در آینده تنها تحت‌تأثیر مشاهدات منطبق بر اصول دینی حركت كرده و در صورت لزوم دست به اصلاح تفكرات و اطلاعات دریافتی ناصحیح از رسانه‌ها خواهند زد. بنابراین در مواجهه با چالش‌های جدی خانواده‌ها در عصر حاضر، تقویت معنویت در نهاد خانواده به ترمیم و تقویت پیوندهای درون خانواده و به‌تبع آن افزایش قدرت تحلیل مسائل پیش روی فرزندان منجر خواهد شد تا بتوانند مشاهدات خود را به نقد كشیده و اصلاح كنند. البته تقویت معنویت اگر با اصول خشک و غیر قابل انعطاف باشد به دلزدگی منجر می شود.

آموزش صبر از راه بازی

کودکتان را به حمام می برید، تنش را خشک می کنید و در پایان، حوله را روی سرش می اندازید... چندلحظه بعد حوله را برمیدارید... «دالی ...» کودکتان که از این كار خوشش آمده، از روی رضایت می خندد. گاهی صورت خود را پشت دستهای تان پنهان می کنید و چند لحظه بعد... اصلا مهم نیست چگونه با کودکتان «دالی موشه » بازی کنید، به هرحال او از این موضوع خوشش می آید و شما را تحویل می گیرد. تمام مادر و پدرها در سراسر دنیا به طور ذاتی عاشق بازی دالی موشه هستند و این موضوع تصادفی نیست. دالی موشه، منبع غنی شادی و آموزش است.

راهی برای آموزش صبر

وقتی کودک شما گرسنه و منتظر شیشه شیر است، اصلا خوش اخلاق نیست، مدام گریه می کند و جیغ می کشد؛ اما وضع درباره کودکانی که عاشق دالی موشه هستند ، کاملا فرق می کند. آنها پیش از این ، مزه صبر کردن را حس کرده اند. آنها می دانند پس از مدتی انتظار، لحظه شیرینی در انتظارشان است، دالی موشه به کودک می آموزد برای حس لحظاتی شیرین، گاهی باید کمی صبور بود.

راهی برای تاثیرگذاشتن

برای برقراری ارتباط با اطرافیان، گاهی باید مبتکر بود. برای برقراری ارتباط با نوزاد، نمی توان از راه های ساده کمک گرفت. دالی موشه، بهترین راه برای آغاز ارتباط با یک کودک و تاثیرگذاشتن روی اوست.

برای بزرگ شدن

برای یک کودک وابسته به پدر و مادر، هیچ چیز شیرین تر از پنهان و دور شدن از چشم والدین نیست. او با اجرای این بازی، هروقت بخواهد ناپدید و بعد ظاهر می شود. وقتی کودکتان خود را پنهان می کند و شما نشان می دهید دارید دنبالش می گردید، او این حس را پیدا می کند كه دوستش دارید و از فقدانش ناراحتید. کودک در ابتدا خود را پشت دستانش پنهان می کند و چون کسی را نمیبیند، گمان می کند دیگران هم او را نمیبینند؛ اما در 5- 4 سالگی وضعیت تغییر میکند؛ مغز او دست به ساختن سناریوهای پیچیده تری میزند، از این به بعد بازی «قایم موشک » جای دالی موشه را می گیرد.

برای باهوش شدن

هیچ چیز قانونمندتر از بازی دالی موشه نیست. سکانس های ساده ای كه مدام پشت سر هم تکرار می شوند. تمرین این سکانس ها، مغز کودک را فعال نگاه می دارد و از همه مهمتر، او رابطه علت و معلولی را می آموزد.

برای برقراری ارتباط

از 3 ماهگی به بعد، کودک شما قوانین بازی دالی موشه را می آموزد؛ یک نفر صورتش را پنهان می کند. نفر بعدی چند لحظه منتظر می ماند. نفر اول صورتش را نشان می دهد. نفر دیگر میخندد. گمان نمی کنید این بازی، معنی خاصی داشته باشد؟ این به طور دقیق همان کاری است که هنگام گفت وگو انجام میدهیم! یعنی منتظر میمانیم تا یک نفر صحبت کند. نفر دوم منتظر می ماند، نفر اول صحبتش تمام شود، بعد نفر دوم شروع به صحبت می کند. با کمک این بازی، کودک شما با قوانین ساده برقراری ارتباط آشنا میشود و در آینده آنها را به کار می گیرد.

آماده سازی کودک برای جداییها

مامان کوش؟ - نیست!... «دالی ...» ایناهاش. وقتی شما صور تتان را پشت پرده قایم می کنید و لحظه ای بعد مثل خرگوشی که از زیرکلاه شعبده بازان بیرون می آید، خود را نشان می دهید، ابتدا کودک مضطرب می شود، اما پس از چندبار تکرار بازی، می فهمد که شما او را هرگز تنها نمی گذارید، پس غیبت و جدایی از شما به تدریج برایش عادی می شود.