یکی تو بگو یکی من

برای این که روابط شما والدین و مربیان با فرزند یا دانش‌آموز نوجوانتان صمیمانه‌تر و گرمتر باشد، لازم است که به نکات زیر توجه کنید :

پذیرش نوجوانان:

گام اول برای ایجاد و تحکیم یک رابطه دوستانه و صمیمی با نوجوان این است که او را با همه کاستی‌هایش قبول داشته باشید. کاستی‌های رفتاری او را همچون نقاط قوت و توانایی‌هایش بپذیرد و او را به عنوان فردی که دارای استقلال، سلیقه‌های خاص و عقاید قابل ارائه است،‌ نگاه کنید. احساساتش را پذیرفته و اعتماد به نفس او را با کم اهمیت جلوه دادن اشتباهات و تقدیر از کارهای پسندیده‌اش بالا ببرید.

نوجوانانتان را درک کنید:

درک و برداشت از زندگی و مسائل آن متفاوت از برداشتی است که نوجوان دارد. او زندگی را به ساده‌ترین وجه ممکن می‌نگرد، به طوری که عقایدش برای شما پوچ و مسخره است. نسبت به عقایدش بی‌اهمیت نباشید وی را مورد تمسخر قرار ندهید. چرا که این استهزاء به تداوم رابطه عاطفی با فرزندان لطمه می‌زند.

در بسیاری از اوقات و به دلایل گوناگون ممکن است شما والدین و مربیان به نوجوان بگویید که چه بکند و چه نکند و از او توقع حرف‌ شنوی نیز داشته باشید. این برخورد با نوجوان که حاکی از ارتباط یک طرفه، معیوب و غیر قابل دوام است، منجر به سرکشی و عصیان نوجوان در برابر دستورات شما می‌شود و به رابطه عاطفی و صمیمانه بین شما و او لطمه می‌زند. در این مواقع بهترست در برخورد با نوجوان، هر زمان که سخنی را گفتید از او نیز سخنی بشنوید و نظر او را نسبت به وظایف محوله‌اش جویا شوید.

از دادن پند و اندرز مستقیم خودداری کنید:

نوجوانان از شنیدن نصیحت و اندرز مستقیم و این که آنها را یک جا ارائه کنید و اشکالات رفتاری و گفتاری‌شان را تذکر بدهید گریزان هستند. نوجوانان اعمال خود را بی‌نقص می‌دانند و تحمل شنیدن پند و اندرز از جانب شما را ندارند.

جهت اصلاح رفتار، آنها را به طور غیر مستقیم نسبت به اعمال و رفتار نادرست‌شان آگاه کنید صدها راه برای پند و اندرز دادن وجود دارد اما ما در اکثر اوقات بدترین گونه آن ، که همان رو راست پند گفتن است را برمی گزینیم …

آزادی عمل به نوجوانتان بدهید :

همچنان که به کودک نوپا اجازه می‌دهیم تا گاهی خود به تنهایی راه رفتن را امتحان کند و دفعاتی هم به زمین افتد، باید به نوجوان هم اجازه داد که تا حدودی پیامدهای رفتارهایش را تجربه کند و طعم برخی سختیها را چشیده و برای زندگی مقاوم شود.

برای ارتباط با نوجوان وقت کافی بگذارید:

نوجوانان نیازمند توجه هستند، آن ها می‌خواهند صحبت کنند. اعتراض کنند و از هیجانات و اتفاقاتی که در مدرسه می‌افتد و یا از دوستانشان می‌شنوند، حرف بزنند؛ هر چه زمان این ارتباط با شما به عنوان مادر، پدر و یا مربی بیشتر باشد خرسندی آنها بیشتر شده و امکان ارتباط نادرست و غلط آنها کمتر خواهد شد.

در این سنین نوجوان دارای انرژی فراوان جسمانی است، بخشی از این انرژی در غریزه جنسی نهفته است. نوجوان مقادیر دیگری از انرژی جسمانی خود را به صورت رفتارهای پرخاشگرانه مبارزه طلبی، حادثه‌جویی و .. تخلیه می‌کند. تشویق نوجوانان به انجام ورزشهای مختلف، شرکت در فعالیتها و الگوسازی برای آنان و تحریک آنها بر همانندسازی با آن الگوها باعث می‌شود تا آن ها انرژی خود را به طریق منطقی تخلیه کنند.

وضعیت تحصیلی نوجوان را پیگیری کنید:

در این سنین ممکن است که فرزند شما نسبت به درس اظهار بی‌علاقگی نماید و به اموری مثل افراط در ورزش کردن، رسیدگی به سر و وضع خود و … بپردازد، چنان که می دانید پند، اندرز، سرزنش و مقایسه با دیگران کارساز نیست.. لذا علت بی‌توجهی او را نسبت به درس جستجو کرده و سعی در برطرف نمودن مشکل کنید.

.

آموزش مهارت در برقراری روابط اجتماعی:

نوجوانان در دوره بحران بلوغ نسبت به تعلق داشتن خود در گروه کودکان و یا بزرگسالان سردرگم می‌شوند و ممکن است که در میان جمع خانواده یا دوستان و آشنایان، رفتارهای بزرگتر از سن و یا گاهی کودکانه از خود بروز داده و روابط اجتماعی پسندیده‌ای برقرار نکنند، که با شرکت دادن فرزند نوجوانتان در جمع دوستان و آشنایان مهارت روابط اجتماعی او را افزایش دهید؛ مثلا با فرزند نوجوان خود به گردشهای دو نفره بروید و در بسیاری از روابط اجتماعی نظیر آشنا شدن با دیگران، خرید کردن از مغازه، پیدا کردن نشانی یک موسسه و درخواست انجام کاری از یک اداره با وی تمرین عملی کنید.

استقلال طلبی نوجوان:

نوجوان می‌خواهد از قید و بندهای دوران کودکی که او را به خانواده‌اش متصل کرده است، جدا شود و الگوهای جدیدی را جایگزین آنان کند. از طرفی نیز شدیدا به خانواده وابسته است و می‌خواهد که توقعاتش را برآورده کنند. لذا حس استقلال‌طلبی خود را با مخالفت، مقاومت کردن و لجبازی با والدین و مربیان نشان می‌دهد و این نیاز نوجوان برای شما مشکل‌آفرین می‌شود. برای برخورد با این رفتار نوجوان، بهتر است همیشه با او به لحنی صحبت کنید که احساس نکند برایش تصمیم‌گیری می‌کنید. به خاطر داشته باشید که نوجوان از نصیحت خوشش نمی آید.

آزادی را به تدریج و متناسب با سنی که دارد به او عطا کنید و نظارت غیر مستقیم داشته باشید و اگر زمانی دریافتید که از آزادی شما، سوء استفاده کرده به او تذکر داده و او را متوجه اعمالش بکنید. بدانید که حذف آزادی، برای یک مدت کوتاه می‌تواند برایش آموزنده باشد.

رویای امروز،واقعیت فردا

ای جوانان!

چهار اصل:

- ایمان استوار

-اخلاص و صداقت

- عشق و محبت

- اقدام و احساس مسئولیت

جزو ویژگی های اصلی قشر جوان است. زیرا که :

پایه «ایمان» بر روی دل بیدار و اندیشه ی هوشیار و پایه «اخلاص» بر روی قلب خالص و زلال و پایه «عشق» و شور بر روی شعوری نیرومند و پایه «عمل» بر روی عزم و اراده ای تازه و توانا استوارند و تمامی این ها را بیشتر درجوانان می توان یافت، به همین خاطر جوانان در میان تمامی ملت ها مدام ستون استوار قیام و نهضت و در ساختار هر نهضت رمز قدرت و در هر اندیشه و مکتبی پرچمدار  آن به شمار می آیند.

اِنَّهُمْ فِتْیَةٌ آَمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى (الكهف13)

به راستی آنان تعدادی جوانان بودند که به پرودگار خویش ایمان آوردند و ما نیز بر راهیابی و هدایت شان افزودیم.

همیشه وقتی گمان می کنیم تاریکی اطرافمان را گرفته ،یک  روزنه ی کوچک نور می تواند ، نشان دهد آن طرف در ، روشنایی است . بین تو و روشنایی به اندازه ی گشودن در ، فاصله است. پس به دنبال روزنه ی نور در زندگی تان باشید.

جوانان عزیز!

هیچگاه دچار یأس و سرخوردگی نشوید، زیرا که در فرهنگ اخلاقی اهل ایمان یأس و نا امیدی هیچ جایگاهی ندارد.

جوانان! بدانید كه واقعیت هایی که امروز شاهدشان هستیم، رؤیاهای دیروز بودند و رؤیاهای امروز واقعیت های فردا خواهند بود. بدانید که هنوز فرصت کافی برای ادای مسئولیت در اختیار دارید.

با وجود موج خروشان فساد،  در دل و اندیشه ملت های مسلمان، نشانه استواری ایمان وجود دارند.

بدانید که! ضعیفان تا ابد  ضعیف و ناتوان نخواهند ماند و قدرتمندان برای همیشه از قدرت برخوردار نخواهند بود.

وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ (القصص5)

[اراده ما براین است که بر ضعیفان و محرومان زمین منت نهیم و ایشان را پیشوایان بشریت بگردانیم و وارث ثروت و حکومتشان کنیم]

بدانید که آینده حوادث و رویدادهای بزرگی را با خود دارد و استفاده از فرصت ها، برای دست زدن به کارهای بزرگ ضامن پیروزی تان است.

بدانید که! بشریت چشم به راه نور رسالت و دعوت شماست، رسالت راهنما و روشن كننده و پیام آور پیروزی، صلح و آشتی، تا جهان را از گرداب بلاها و گرفتاری ها بیرون بکشید.

نوبت شما برای رهبری ملت ها چندان دور نیست.

اما باید به رحمت خدا امید وار باشید.

وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا یَرْجُونَ.(النساء104)

[ امید و انتظاری که شما اهل ایمان به حمایت و رحمت خدا دارید دیگران ندارند]

ای جوانان!

خود را برای بردوش کشیدن بار مسئولیتی بزرگ، از هر جهت آماده سازید و همین امروز به مسئولیت های خویش عمل کنید! زیرا ممکن است که فردا برای عمل و اقدام فرصتی در اختیار نداشته باشید.

مادر و پسر در غیاب پدر

اصلاح ارتباط مادران و پسران

با افزایش پدیده طلاق و شکل‏گیری خانواده‏های تک والدی، بسیاری از فرزندان مجبورند که بخش عمده‏ای از زندگی خود را تنها با یکی از والدین خود سپری کنند و این مساله برای بسیاری از این فرزندان مشکل‏ساز شده است. به خصوص این مشکل در خانواده‏های تک والدی مشاهده می‏شود که فرزند ناچار است با والد جنس مخالف خود (یعنی پدر با دختر یا مادر با پسر) زندگی کند. این تفاوت جنسی باعث می‏شود که والد، دغدغه‏ها و مشکلات خاص فرزند خود را به درستی نتواند درک کند. روی سخن ما در این یادداشت به مادران و پسرانی است که در اثر طلاق و یا مرگ پدر خانواده، ناچارند تنها با یکدیگر زندگی کنند؛ لذا به شما مادر گرامی راهکارهایی ارائه می دهیم تا زندگی سرشار از شادی برای خود و فرزندتان ترتیب دهید:

بسیاری از مادران می‏پرسند: «آیا پدر اهمیت زیادی دارد و مادر نمی‏تواند همه چیز را به عهده بگیرد؟»

خانواده‏های بدون پدر، معمولاً مشکلات اقتصادی بسیار بیشتری دارند و فرزندان این خانواده بیشتردر معرض مشکلات اجتماعی- اقتصادی قرار می‏گیرند. بنابراین با توجه به اینکه گاه تنها زندگی کردن مادران با پسران اجتناب ناپذیر است، باید به فکر چاره بود تا این مشکلات را به حداقل برسانیم لذا در ادامه به این مطالب توجه کنید:

- گام اول

مهمترین مساله‏ای که شما مادران باید به آن توجه داشته باشید این است که شما باید سعی کنید دوره‏های رشد و بلوغ

را به همراه پسرتان، با یکدیگر طی کنید و شما نیز با او (پسرتان) مشکلات و سختی‏ها را تجربه کنید. انعطاف‏پذیری شما، یک کلید اساسی در رابطه شما با پسرتان است. شاید در ابتدای امر ریاست زندگی پسرتان کاملا در دستان شما باشد، اما با گذر زمان و قرار گرفتن فرزندتان در دوران بلوغ، مسئولیت شما بیشتر می‏شود وشاید دیگر شما نتوانید مانند گذشته خواسته های خود را به فرزندتان دیکته کنید؛ به این ترتیب هدف اصلی شما باید این باشد که دوست و محرم راز پسرتان باشید.

- گام دوم

تعیین حد و مرزها، از مباحث بسیار مهم در تربیت پسران نوجوان است. همه پسران نوجوان از این محدودیت‏ها بیزارند و در برابر آنها مقاومت می‏کنند. هر چند زمانی‏که با مردان جوان صحبت می‏کنیم آنها عنوان می‏کنند که «زمانی‏که به دوران نوجوانی خود برگشته و به آن فکر می‏کنیم می‏بینیم که حد و حدودهایی که والدین برای ما تعیین می‏کردند نشان دهنده علاقه و توجه آنها به ما بود».

بنابراین نگران نباشید که این مرزگذاری‏ها باعث فاصله افتادن شما از پسرتان شود، بلکه در شیوه‏های تربیتی خود واقع‏بین و با ثبات باشید و نگران رابطه‏تان نباشید.

- گام سوم

همیشه به احساسات پسر خود حساس بوده و به آن توجه کنید. پسران به سختی و بسیار مشکل سر صحبت را با والدین خود باز می‏کنند. شما به عنوان یک مادر باید بتوانید روش‏های جدید و بدیعی را برای آغاز کردن صحبت با پسرتان ایجاد کنید. صبور باشید و برای شروع رابطه با او طعنه نزنید. علاوه بر این همیشه به پسرتان بگویید که به او افتخار می‏کنید و او را دوست دارید. بنابراین همواره سعی کنید از پسرتان حمایت کرده و به خاطر رفتارهای مطلوبش، او را مورد تشویق قرار دهید. به خاطر داشته باشید که این مساله گام بزرگی در تربیت پسران است.

- گام چهارم

به عنوان یک مادر تنها، این بسیار مهم است که پسر نوجوانتان را برای داشتن رابطه با اعضای دیگر فامیل (به خصوص مردانی مانند پدربزرگ، دایی، پسرخاله‏ها و پسردایی‏ها، عمو و...) تشویق کنید. برای اینکه پسر شما در آینده بتواند نقش یک مرد واقعی را ایفا کنند نیازمند همانندسازی با الگوهای مردانه است. لذا در صورت امکان فرزند پسر شما باید در تماس منظم با پدر خود باشد و در غیر این صورت (اگر پدر معتاد یا لاابالی بوده و نتواند نقش یک الگوی مناسب را بر عهده بگیرد و یا اصلاً حضور نداشته باشد) شما به عنوان یک مادر وظیفه دارید که الگوهای مناسب را به فرزند پسر خود معرفی کنید.

- گام پنجم

سعی کنید از موضع بالاتر (رئیس مابانه) با نوجوان خود صحبت نکنید. هر چند که بسیار مهم است که شما دائماً با نوجوان خود رابطه داشته، با او صحبت کنید و حرف‏های او را بشنوید؛ اما ناتوانی شما در برقراری یک رابطه موفق و توام با

صمیمیت، بدتر باعث فاصله افتادن شما دو نفر از یکدیگر می‏شود. اگر بیش از حد رفتاری خشک و رسمی با پسرنوجوانتان داشته باشید، دیر یا زود منتظر باشید که پسرتان به این نتیجه برسد که «او نمی‏تواند مرا مجبور به انجام آن کار کند». این تفکر به مرحله عمل می‏رسد و دیر یا زود، پسر سعی خواهد کرد که با لاف زدن یا ترساندن- هر چند به روش‏های ظریف- بر شما غلبه پیدا کند. این زمان، وقت آموزش مهمی است. نگران نباشید و نترسید بلکه سعی کنید الگوهای رفتاری‏تان را اصلاح کرده و حتماً از کمک یک مشاور بهره بگیرید.

مراقب باشید، اگر مادری تنها با یک پسر هستید، برخوردهای خیلی تند و جدی نداشته باشید. آرامش خود را بدست آورید و سپس به صورت منطقی به آن موضوع بپردازید.

اگر پسر شما دارای پدری معقول و منطقی است، حتی اگر از همسرتان جدا شده‏اید، باید بدانید که نیاز است در این شرایط پدر نیز وارد ماجرا شود. شرایطی فراهم آورید که پدر و پسر هر چه بیشتر به هم نزدیک شوند. فراموش نکنید که حتی اگر شما از همسرتان جدا شده اید ولی او هنوز پدر فرزندتان است و شما برای تربیت پسرتان نیازمند کمک و مساعدت ایشان هستید.

اينگونه نظم را عملي کنيد

در مقاله ي « براي آنها که مشکل بي نظمي دارند» ، در باره ي تاثير نظم در تعيين اهداف و چگونگي برنامه ريزي موثر در جهت رسيدن به هدف صحبت کرديم   و  در مقاله ي « معجزه ي نظم در زندگي » مطالبي پيرامون نظم و ترتيب در مکان و همچنين مديريت زمان مطالبي بيان شد و در اين مقاله در باره ي راه هاي ايجاد نظم در رفتار دانش آموزان در خانه و مدرسه

مطالبي عنوان مي شود.

عوامل موثر براي نظم در رفتار دانش آموزان :

1- به دانش آموزان تا کيد شود  وسايل را در حد نياز نه بيش از حد به همراه بياورند.

2- مربيان و والدين سعي کنندالگوي مناسب نظم براي فرزندان باشند  مثلاً نماز را اول وقت خواندن يا لباس منظم پوشيدن و ...

3- تمرين سرود و کارهايي که هماهنگي و نظم ايجاد مي کند. انجام کارگروهي با اعضاي خانواده مي تواند به فرزندان نظم و رعايت حقوق ديگران را بياموزد.

4- در محيط خانه و مدرسه ،نحوه غذا خوردن به صورت منظم و تميز مي تواند تمرين خوبي براي دروني شدن نظم باشد.

در رابطه با بي نظمي بايستي از همان اول مراقب بود که خاصيت بي نظمي در تسرّي و زياد شدن است.

5- نظم ظاهري معلم و اوليا هميشه خوب و قابل قبول باشد. کلام معلم و اوليا بايد جويده جويده نباشد و کامل ادا گردد.

6- آموزش طبقه بندي امور و اولويت بندي کارها. کودکان از سنين کم در خانواده و بعد ها در مدرسه ياد بگيرند که کارها و وسايل شان را طبقه بندي کنند.تا هم کارهاي مهم فراموش نشود و هم براي پيدا کردن وسايل شان وقت زيادي هدر ندهند.

7- نصب تابلوي سخن معروف حضرت علي عليه السلام از وصيت نامه ايشان به امام حسن مجتبي عليه السلام (اوصيکم بتقوي الله و نظم امرکم) در معرض ديد .

8- ارائه ي داستان هايي از رعايت نظم و ترتيب در زندگي معصومين عليهم السلام  و بزرگان براي دانش آموزان.

9- گردش در طبيعت و بازگو کردن نظم در طبيعت. در گردش هايي که به همراه خانواده مي روند و يا اردو هاي مدرسه.

10- در محيط زندگي در مورد بي نظمي ها و نقايص موجود چون ترافيک، آلودگي و عدم رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي دقت کرده و براي رفع آن پيشنهاد داده شود.

11- تدارک برخي بازي ها براي ايجاد روحيه نظم بسيار موثر است. مثلاً تعدادي توپ کوچک شماره گذاري و به تک تک دانش آموزان داده و از آنها خواسته که اين توپ ها را با خود به منزل ببرند و از آن مواظبت کنند بعد از يکهفته توپها را به مدرسه بازگردانند. سپس از بچه ها خواسته که تجربه هاي خود را بيان کنند و چه کار کنيم تا وسايلمان گم نشود. و يا اجراي نمايش در مورد يک فردي که بطور مرتب وسايلش را جا مي گذارد يا آنها را سر جاي خودشان نمي گذارد و هميشه دنبال وسايل خود هست و سر در گم است.

12- از بچه ها خواسته شود که هر کدام عکسي را که در رابطه با نظم در طبيعت است تهيه کنند و توضيحات لازم را به بازديد کنندگان بدهند.

13- در هر هفته دوبار معلم و اوليا بخواهند که هر کدام جاميز و نيمکت و کيف و لباس ها و اتاق خود را مرتب کنند با اين کار عملي روحيه ي نظم طلبي در بچه ها نو مي شود.

14- فرآيند حل مساله مي تواند در زمينه ي نظم آموزي بر فرزندان مان بسيار موثر و مفيد واقع شود اين فرآيند از هفت مرحله به شرح زير تشکيل شده است:

1- بيان مساله

2- پيدا کردن راه حلهاي مختلف

3- ارزيابي نقطه نظرها

4- انتخاب ايده

5- آزمايش ايده

6- ارزيابي اثربخشي راه حل

7- تصميم گيري

15- از بچه ها خواسته شود هر کدام معني و مفهومي براي نظم و انضباط ارائه دهند و درباره ي تمامي نظرات بچه ها و تعاريف آنها به بحث و تبادل نظر پرداخته شود.

16- از تقويت کننده هاي حافظه اي استفاده کنيد مثلاً از علامت اختصاري استفاده کنند مثلاً (تيک) که به فرد يادآوري مي کندن که چه چيزهايي بايد به مدرسه بياورد (ت= تکاليف، ي=يادداشت والدين، ک= کتاب درسي) و يا استفاده از علائم و سمبل ها مي تواند هشدار براي نظم باشد. مثلاً گذاشتن انگشت بر لب، به نشانه ي سکوت و يا اين که زير اطلاعات کليدي خط کشيده شود.

17- بگذاريد بچه ها پيامدهاي فراموش کاري را تجربه کنند.

19- ورزش بهترين فعاليت براي تربيت کودکان جهت ايجاد نظم مي باشد زيرا در اين سنين حرکات صفي، تغيير سمت ها، ستون ساختن ها، اجراي حرکات به نوبت، دو ميداني، واليبال و ... تاثير به سزايي در ايجاد نظم دانش آموزان دارد.

20- گاهي ايجاد محدوديت ها مي تواند اقدامي براي نظم آموزي باشد مثلاً مي توان کار کردن با کامپيوتر را براي مدت کوتاهي برايش ممنوع کرد.

21- خط معلم و اوليا در نامه هايي که براي ارتباط با هم مي نويسند و ياد داشت هايي که در دفتر يادداشت مي گذارند ، خوب و منظم باشد.

22- هميشه وعده ها و قرارها از سوي اوليا به موقع انجام شود.

23- تدارک محلي براي نصب برنامه ها در خانه و مدرسه

24- در انجام وظايف بزرگ بايستي کار، به بخش هاي کوچک تر که انجام آن راحت تر است تقسيم شود و هر بخش، در يک مرحله انجام گيرد و براي انجام هر کار تاريخ معيني براي آن تعيين شود.

25-در خانه براي انجام تکاليف محل معيني در نظر گرفته شود.

26- برنامه ريزي هاي کوتاه مدت، ميان مدت و درازمدت در موارد مختلف تمرين شود.

27- عادت به يادداشت کردن تاريخ و برنامه ها.

28- مشخص کردن تاريخ امتحانات، پروژه ها و فعاليتها بر روي تقويم روميزي خانواده.

29- فرزند خود را تشويق کنيد هر روز کتاب، دفتر و لوازم خود را در جاي معين قرار دهد.

30- در صورت منظم بودن ، دانش اموز را در مدرسه و فرزند در خانه تشويق گردد.

«اولین عشق» یک پسر!

ماداران و پسران

آیا اولین لحظه آرامی را به یاد می‏آورید که نوزادتان در آغوشتان آرمیده بود و شما اولین فرصت واقعی را برای تماشای او به دست آوردید و به صورت و بدن کوچکش خیره شدید؟ گاهی مادران مدتی طول می‏کشد که بپذیرند واقعا یک پسر دارند. بیشتر زنان می‏گویند که نوزاد دختر احساس اعتماد به نفس و آرامش بیشتری به آنها می‏دهد. آنها حس می‏کنند که به صورت ذاتی می‏دانند با نوزاد دختر چطور برخورد کنند. اما یک پسر! پس از تولد پسر، بیشتر اوقات می‏شنویم که مادران با وحشت می‏گویند که نمی دانند با یک پسر چگونه رفتار کنند!

چگونه از نوزاد پسرمان مراقبت می‏کنیم

تمام نگرش‏ها و عقاید اولیه ما درباره مردان، در مراقبت روزمره ما از پسرانمان منعکس می‏شود: هر بار که برای کمک به کودکان به سرعت به سراغشان می‏رویم یا اجازه می‏دهیم خودشان کار را انجام دهند؛ هر بار که آنها را تشویق می‏کنیم یا از کاری باز می‏داریم؛ هر بار که آنها را به گرمی در آغوش می‏گیریم یا به آنها اخم می‏کنیم و از آنها دور می‏شویم.تمام واکنش‏های ما ناشی از نگرش‏های درونی ما نسبت به داشتن یک نوزاد (و داشتن یک نوزاد پسر) است.

اگر برخوردی همراه با کنجکاوی داشته باشید و بخواهید درباره دنیای پسران بیاموزید و آن را درک کنید، کمک بزرگی کرده‏اید. خوب است که از شوهر یا برادر تان  اطلاعاتی در این مورد کسب کنید. گاهی اوقات شما فقط به دانش کاربردی نیاز دارید.

مادرها به یادگیری در مورد جنس مخالف کمک می‏کنند

مادر چیزهای زیادی درباره زندگی و عشق به پسر می‏آموزد. او به صورت بی‏نظیری می‏تواند به پسرش کمک کند تا در مقابل جنس مخالف اعتماد به نفس به دست آورد.

وقتی پسر به سن مدرسه می‏رسد، مادر او را تشویق و کمک می‏کند تا دوستانی پیدا کند و در آینده باید در  مورد برخورد صحیح با دخترها نکاتی را به او بیاموزد.حتماً تصدیق می‏کنید که امروزه ایجاد رابطه با جنس مخالف به کمک نیاز دارد. مادر می‏تواند به پسرش کمک کند در مقابل دخترها یا زن‏ها احساس آرامش داشته باشد. او می‏تواند به پسرش بیاموزد که در آینده با همسر خود چگونه برخورد کند و چگونه ارتباط کلامی مناسبی داشته باشد.والد جنس مخالف اغلب برای کودکان، کلید عزت نفس است. دختران نوجوان نیاز دارند که با تشویق پدرانشان تصویری ذهنی به عنوان فردی باهوش و جالب از خود داشته باشند. پدر می‏تواند حتی به آنها بیاموزد که چگونه لاستیک اتومبیل راعوض کنند، در اینترنت جستجو کنند یا ماهی بگیرند.

ارائه تصویر فردی مناسب

برخی از پسرها هنگامی که به سن دبیرستان می‏رسند ، به‏طور ناراحت‏کننده‏ای خجول می‏شوند. ظاهراً آنها از اینکه جنس مذکر هستند، بزرگ و پر از هورمون هستند، خجالت می‏کشند. مادران می‏توانند برای غلبه بر این حس، کمک موثری باشند. برخی مادران از سنین ده سالگی به بعد جملات زیبایی در مورد پسرانشان به کار می‏برند. مثلاً وقتی او لباس جدیدش را می‏پوشد به او می‏گویند: «پسر، تو واقعاً خوش‏تیپ هستی.» یا وقتی کاری را در خانه خیلی خوب انجام می‏دهد به او می‏گویند: «دختری که با تو ازدواج خواهد کرد، چقدر خوشبخت است.»

تطابق مادری کردن با رشد بچه‏ها

همچنان‏ که پسری از یک نوزاد بی‏دفاع به یک نوجوان بلند قد تبدیل می‏شود، سبک تربیتی شما نیز باید با او وفق پیدا کند. در ابتدا شما «رئیس» هستید و نظارت دائمی بر او دارید. در سال‏های مدرسه‏، آموزش می‏دهید، مراقب هستید و محدودیت‏ها را تعیین می‏کنید. بعدها به یک مشاور و دوست تبدیل می‏شوید و این در حالی است که او مسیر خود را پیدا می‏کند. به مرور مسئولیت و آزادی بیشتری به او بدهید. همه این مسائل به موقعیت‏شناسی شما بستگی دارد.

سال‏های دبستان

در سال‏های دبستان کمک‏ها و راهنمایی‏های ملایمی صورت می‏گیرد. مادران مراقب فعالیت‏های پسران هستند که در معرض خطر قرار نگیرند یا رفتار غیرمتعادلی نداشته باشند. مادران برای تماشای تلویزیون یا استفاده از کامپیوتر محدودیت‏هایی را ایجاد می‏کنند تا پسرها بیرون بروند و کمی ورزش کنند. پسرتان را تشویق کنید تا دوستانش را به خانه دعوت کند، با آنها مهربان باشد و گفتگو کند. نظراتشان را درباره مدرسه و زندگی‏شان جویا شوید.

هنگامی که فرزندتان به خانه دوستی می‏رود، مراقب باشید و بررسی کنید که چه کسانی آنجا بوده‏اند. آیا کسی به خوبی از آنها مراقبت می‏کند؟ اگر کسی مراقب پسرها در این سن نباشد، ممکن است برای خود دردسرهای جدی درست کنند. نباید پسرهای کوچکتر از ده سال را برای مدتی طولانی در خانه تنها گذاشت.

در دبیرستان

زندگی با یک پسر دبیرستانی نوعی مبادله منصفانه است: «اگر اینجا به من کمک کنی، تو را با اتومبیل به آنجا خواهیم برد.»، «اگر تو نظافت کنی، من آشپزی می‏کنم.» پسر احتمالاً در این سن، بیش از پیش از فعالیت‏هایش و از شما فاصله می‏گیرد. اما شما رفتار دوستانه خود را ادامه دهید و در دسترس او باشید تا باز هم با هم گفتگو کنید.

مراقب باشید که همچنان اوقات خاص دو نفری با هم داشته باشید. مثلاً هنگام خرید چند دقیقه‏ای در فروشگاه برای صرف یک نوشیدنی و کمی صحبت صبر کنید. با هم به سینما بروید و بعد از آن زمانی را صرف صحبت کنید.

شاید مجبور باشید در مورد مسائل مدرسه یا ورزش موضع بگیرید و بخواهید بیش از اندازه بر زندگی فرزندتان غلبه داشته باشید.

در اواخر دبیرستان و تحت فشارهای آزمون‏های مختلف، به پسرتان کمک کنید که مطالعه کند، اما موقعیتی را به وجود آورید که این تنها معنی زندگی نیست و لذت بردن و شاد بودن نیز اهمیت دارد. به او بگویید که ارزش او با نتایج امتحاناتش برآورد نمی‏شود.

نوعی رقابت دیوانه‏وار در مورد آزمون‏های مهم و اصلی [در ایران کنکور دانشگاه‏ها] وجود دارد. این امر به معنی شکست یا موفقیت کامل یک سال از زندگی انسان تصور می‏شود. در اینجا می‏توانیم میانه‏رو باشیم. به بچه‏ها کمک کنیم که (به ویژه در سال آخر دبیرستان) نهایت تلاش خود را به کار گیرند، اما آن‏ را متناسب با اهداف آینده خود داشته باشند و در عین حال از نظر اجتماعی و خلاقیت نیز رشد کنند.

محرمانه در خصوص دختران

در فرهنگ ملی و دینی ما، دختران جایگاه ویژه و خاص خود را دارند. برخلاف زمان بعثت پیامبر اکرم که رویه فرهنگی جامعه اینگونه ترویج می کرد که دختران را به دلیل بی برکتی و عدم کارایی لازم باید از بین برد ، در تعبیرات اسلامی وجود دختر به عنوان حسنه تلقی می شود و آن را تفضلی از طرف خدا می داند که مستلزم عنایت بیشتری است . چنانچه حضرت رسول(ص) می فرمایند: هر کس از بازار هدیه ای خریداری کند و برای خانواده اش ببرد همانند کسی است که صدقه ای را برای نیازمندان با خود می برد این فرد در هدیه خود دختران را بر پسران مقدم بدارد. "1" از مضمون این حدیث چنین بر می آید که اسلام به روح لطیف و عواطف دختران توجه خاصی نموده است. اما این توجه و عنایت ویژه به دختران از بابت چیست؟ علت این امر را می توان در این موضوع یافت که اولاً این جنسیت از عواطف و احساسات بالایی برخوردار است و ظرفیت آن را دارد که اطرافیان خود را از این نعمت و توانایی برخوردار کند لذا برای آنکه این انرژی شارژ شود و قابلیت انتقال به غیر را داشته باشد باید مورد توجه قرار گرفته و عوامل زمینه ساز خود را در دوران کودکی و نوجوانی دریافت کند و دوم آنکه دختران، مادران آینده هستند و جهت تربیت نسلی موفق، خود نیز باید نیازهای محقق شده داشته باشند. اما منظور ما از تحقق نیازهای کودک پوشیدن لباس های گران قیمت و رنگ به رنگ و نوش جان کردن غذاهای خوش رنگ و لعاب ایرانی و فرنگی و مسافرت های پرخرج و هزینه به مکان های تفریحی و ... نیست.

دختران در سنین و دوره های رشدی مختلف نیازهای روانی گوناگونی دارند که می توان پر اهمیت ترین آنها را تقویت اتکا به نفس و باور توامندی های درونی دانست. از جمله نیازهای دیگر می توان به نیاز او در رابطه با آگاهی های بلوغ اشاره کرد. نیازی که در بسیاری از خانواده ها نادیده گرفته می شود و متأسفانه دختران اطلاعات لازم را صحیح یا غلط از همسالان دریافت می کنند. بهداشت روانی نوجوانان اهمیت قابل ملاحظه ای دارد. زیرا وضعیت سلامت روانی آنان در این دوره، اثرات زیادی بر الگوهای سازگاری رفتاری در بزرگسالان خواهد داشت. دختران در دوران بلوغ ویژگی های روانی خاصی را پیدا می کنند از جمله میل به گوشه نشینی، حساسیت ویژه به انتقاد دیگران، شرم و حیا ناشی از تغییرات جسمی بلوغ، غرق شدن در رویا و تخیلات، حساسیت نسبت به ظاهر خود و نوع پوشش. در این دوران است که نیاز به حمایت و توجه والدین به نیازهای موجود باید نسبت به قبل دو چندان شود و والدین باید بیش از پیش احساس خود را تیزتر به کار ببرند و اعتماد به نفس را به او بازگردانند.

روانشناسان بر این باورند که اگر در آغاز دوران بلوغ به دختران کمک شود تا آنها برای استعدادها و توانایی ها و شخصیت خود و نه ظاهر خویش ارزش قائل شوند احتمال بسیار وجود دارد که آنها شادابی دوران کودکی خود را کماکان حفظ کنند و در نتیجه این کنش، دختران یاد می گیرند سطحی که آرزوهای خود را بالا برده و اعتماد به نفسی را که لازمه رشد استعدادهای نهفته در وجودشان است را حفظ کرده و به کار گیرند.  والدین می توانند پیش از آنکه بایدها و نبایدهای خود را به صورت حکم به دختر خود منتقل کنند ابتدا گوش شنوایی برای درک نیازهای او باشند تا بتوانند این بایدها را با نیاز او تطابق دهند. درست است که نوجوان باید بیاموزد که ارزش های شخصی را با ارزش های فرهنگی همساز کند اما اگر مهارت شنیدن و هم احساسی و درک را از جانب والدین نیاموزد نمی تواند معیار خود را با ارزش های موجود همخوان نماید.

جنبه دیگر آموزش های لازم ،در جهت سازگاری دختران با تغییرات جدید است. پیش از آنکه دختران علائم بلوغ را در خود ببینند نیاز دارند تا منبعی خوب و دوست داشتنی و قابل اعتماد برای پاسخ به سئوال خود بیابند. اگر صمیمت لازم از دوران کودکی همچنان در روابط خانوادگی باقی مانده باشد و حس پاسخدهی و عدم طفره رفتن و تعهد و مسئولیتی در این زمینه در والدین وجود داشته باشد و نوجوان در قبال سئوالات ویژه بازخوردهای مثبت و اقناع کننده ای دریافت کند برای دریافت اطلاعات رو به همسالان کم تجربه خود نمی آورد. ضمن آنکه مادران وظیفه دارند حتی در صورت وجود حائل های بی مورد در رابطه آنها با فرزندشان این سد را با بیان واضح و ساده در مورد آگاهی های مورد نیاز او بشکنند. مادران باید دختر خود را از تغییراتی که دیر یا زود در او مشهود خواهد شد مطلع کنند و حتی از علت و فلسفه وجودی آن در کلامی روشن و متناسب با سن نوجوان دختر خود صحبت کنند. بیان این موضوع ها توان سازگاری دختران را  با شرایط ویژه افزایش خواهد داد و حتی با ایجاد احساس های خوشایند در تقویت عزت نفس او مؤثر می باشد.

اما پدران... به دلیل بروز خصیصه ای خاص مثل نیاز به جنس مخالف در  سنین نوجوانی وجوب این مسئله آشکار می شود که هر چه دختر نوجوان از محبت جنس مخالفی به نام پدر سیراب تر و اشباع تر باشد کمتر مجذوب لبخند یک پسر جوان و ابراز محبت او در خارج از خانه خواهد شد و حلقه های وابستگی های او در بر حذر ماندن از خطرات جنسی و اجتماعی در این زمینه موثر تر است. لذا به پدران توصیه می کنیم که حتماً دختران خود را در آغوش بگیرند، ببوسند، و حتی الامکان ارتباطات کلامی مثبت برقرار کنند. اگر مشغله کاری شما زیاد است باید در نظر داشته باشید که آینده عاطفی دخترتان منوط به اختصاص زمان  بیشتر به اوست که این مسئولیت از عهده هیچ کس جز شما بر نمی آید.

کتاب " آسیب شناسی تربیت دینی جوانان " می تواند در زمینه مسائل تربیتی جوانان مباحث مفیدی را در اختیار شما بگذارد.

پی نوشت: 1- مستدرک الوسائل –ج 15 –ص 118

مچ‌گیری، موقوف!

در ارتباط با نوجوانان، وقتی خطایی از آنها سر می‌زند و شما متوجه می‌شوید، مچ‌گیری و گفتن اینکه ما فلان موضوع را فهمیدیم، هیچ کمکی به حل مشکل نمی‌کند. اتفاقا این جور پلیس‌بازی‌ها موجب می‌شود نوجوان در یک چرخه معیوب لجبازی بیفتد و عصیانگری کند. اگر به دلیل اهمال‌کاری شما او درگیر مسایل عاطفی شده و همین عامل موجب افت علاقه او به درس خواندن شده است، اگر شما به موقع نقش والدین حمایتگر را بازی نکرده‌اید و ذهن او درگیر دل‌بستن‌ها و دل‌کندن‌ها و در یک کلام فرسایش روانی از دوستی‌های این دوران شده است، باید با یک ترفند مناسب به جای اینکه بگویید: «تو لیاقت این موبایل داشتن را نداری!» رفتار کنید.

متوجه باشید که او در اثر غفلت شما در جریان یک شوخی ساده و اس‌ام‌اس‌ بازی، عادت کرده است که روزی چند بار از دوستش اس‌ام‌اس‌ دریافت کند و اگر یک روز این اتفاق نیفتد، فکر مشغولی خواهد داشت، باید به شیوه غیرمستقیم به او آگاهی بدهید تا خودش متوجه شود در دوره حساسی قرار دارد. مقطعی که سرنوشت‌ساز است و برای ادامه مسیر زندگی او، کنکور و دانشگاه و شغل و حتی ازدواجش باید توجه ویژه‌ای به این مقطع زندگی‌اش بکند. می‌توانید از طریق مشاور مدرسه و یا ضمن صحبت‌های خانوادگی آگاهش کنید. مثال بزنید که فلان دوستم که اشکالاتش را در درس از من می‌پرسید، الان پزشک جراح شده یا صاحب شرکت مهندسی است اما من در نوجوانی غفلت کردم و موجب شد در دانشگاه رشته خوبی نخوانم و یک کارمند ساده شوم.

به او نزدیک شوید و به شیوه‌ای مثل اینکه موبایلم خراب شده می‌توانم مدتی موبایلت را قرض بگیرم، باعث شوید اندک فاصله‌ای بیفتد و از شرطی شدن و عادت او راجع به تماس یا اس‌ام‌اس آن دوست کم شود و ذهن او کمی فارغ شود و بتواند انتخاب درست انجام دهد.

هما‌ن‌طور که می‌دانید برخی از نوجوان‌ها به دلیل اینکه با مادرشان از کودکی ارتباط بیشتری داشته‌اند، با او روابط صمیمانه‌تری دارند اما با پدر خود نمی‌جوشند. این رابطه بد با پدر باید اصلاح شود. پدر چه طور می‌تواند این بستر را فراهم کند؟ البته برای اینکه خیلی غم‌زده نشوید، داخل پرانتز می‌گویم بچه‌ها در سن نوجوانی رابطه مناسبی با والد هم‌جنس خود ندارند اما به هر حال  جلوی ضرر را از هر کجا می‌توان گرفت. هرچند ترمیم این رابطه زمان می‌برد اما شروع کنید. مثلا زنگ بزنید «آرش‌جان، بلیت گرفتم دوتایی (فقط من و تو) برویم سینما آن فیلمی که هنرپیشه‌اش را دوست داری!» با همسرتان تماس بگیرید و بگویید پسرتان با شماست و شاید دوتایی بیرون شام بخورید. علایق فرزند شما هر چه باشد می‌تواند باب یک قرار اولیه شود، کوه، اسکی، سینما و یا هر چیز دیگری.مقصود از این قرار ها اختصاص دادن زمانی برای حضوری دو نفره جهت برقراری ارتباطی صمیمانه تر.

در تمام این جلسات دونفری هرگونه نصیحت، سرزنش یا حتی بحث‌های غیرمستقیم راجع به شیوه‌های رفتاری قبلی شما و یا او ممنوع است و گرنه این ترفند بسیار موثر، با شکست مواجه می‌شود. کم‌کم شما دو نفر به هم نزدیک می‌شوید و در قدم‌های بعدی که صمیمی شدید راجع به مشکل خود و اینکه شما و او نیاز دارید آن را حل کنید، حرف بزنید. «موافقی اسم بنویسم برویم کلاس کنترل خشم؟ می‌توانیم با هم تمرین کنیم، !»

شما که اهل شماتت او و مقایسه کردنش با دیگر نوجوان‌ها بودید، شما که دایم توانایی‌اش را کم و ضعفش را زیاد شمرده‌اید، در واقع خودتان به او یاد داد‌ه‌اید به شیوه غلطی الگو بگیرد و شما را با پدران و مادران دوستانش مقایسه کند: پس باید به فرزندتان بگویید هرگونه مقایسه کردن غلط است چون شما از دو بستر خانوادگی متفاوت با فرهنگ‌ها و الگوهای متفاوت هستید. باید بگویید من متوجه اشتباهم شدم و تو را حتی با همسالان اقوامت مقایسه نمی‌کنم . شاید آنها شیوه خاصی برای خواب و خوراک و زندگی داشته باشند که البته درجای خود محترم است اما قواعد خانه ما با آن ها متفاوت است.

پسران و دختران «اس ام اس» باز

مدیریت استفاده از تلفن همراه در نوجوانی

اکثر نوجوان ها این جمله را شنیده اند که «دوران نوجوانی بهترین سال های زندگی هستند» اما بیشتر والدین، بی صبرانه دوست دارند این دوران هرچه زودتر تمام شود!

روی هم رفته زندگی کردن با کسی که اغلب قوانین خانه را زیر پا می گذارد، دائم بحث و جدل می کند، گاهی به نظر می رسد از پنهان کاری، شانه خالی کردن از کارها و اوقات تلخی راه انداختن لذت می برد؛ کار ساده ای نیست. هر چقدر هم که بعضی از کارهای نوجوان تان ناخوشایند است،؛ باز هم توجه به این نکته ضروی است که «این یک دوران طبیعی است که در آن، نوجوانان در حال گذر از بچگی به سمت بزرگسالی هستند و می خواهند فردیت خود را اثبات کنند". هرچند این گفته ما به معنای رها کردن نوجوان نیست چرا که تحمیل اصول و مقررات به آنها کار ساده ای نیست اما توجه داشته باشید که محدودیت ها لازم اند. به خصوص در دنیای کنونی که به نظر می رسد احتمال اشتباه و لغزش در نوجوانان بیشتر خواهد بود. برای مثال شاید شما جز آن دسته والدینی باشید که از پیام کوتاه فرستادن (اس ام اس) فرزند نوجوان تان به ستوه آمده باشید. البته همه درک می کنند که برای یک نوجوان خیلی مهم است با بقیه ی دوستانش دائما در تماس بوده و با آنها نزدیک باشد، اما این حقیقت را نادیده نگیرید که تا وقتی نوجوان ها به 18 سالگی نرسیده اند، مسئولیت مستقیم زندگی شان با شماست و احتمالاً او هم مثل بیشتر نوجوانان دیگر نمی تواند همیشه بهترین تصمیم را بگیرد.

بنابراین به این توصیه ها توجه کنید تا بتوانید شدت برخی رفتارهای نادرست مانند پیامک زدن زیاد و افراطی را در آنها کنترل

کنید. درست است که پیامک زدن بخشی از زندگی امروزی انسان ها شده اما افراط در آن نه تنها باعث افزایش هزینه های مالی خانواده می شود، بلکه امکان دارد از این طریق فرزند نوجوان ما با برخی مسائل نادرست و نامتناسب با سن خود مانند لطیفه های زشت و مستهجن، ارتباطات غیرمنطقی و نامناسب و حتی وقت گذرانی های افراطی، رودررو شود.

آیا شما جز آن دسته والدینی هستید که می خواهید این رفتار نوجوانتان را به حداقل برسانید؟

آیا شما از آن دسته والدینی هستید که بالای سر نوجوان تان می ایستید تا ببینید چه پیامکی می فرستد و یا چه پیامکی دریافت می کند؟ اگر این طور است این رفتارتان را متوقف کنید و به جای آن سعی کنید این شرایط را تحت کنترل خود قرار دهید و در کنار آن به فرزندتان بیاموزید که این شرایط را مدیرت و کنترل کند.

گام اول:

نوع پیامک هایی را که نوجوانتان مجاز است به دوستان خود بفرستد مشخص کنید. بله، شما به عنوان مادر و پدر، این حق را دارید که برای فرزندتان تعیین کنید که چگونه از تلفن همراه خود استفاده کند (حتی اگر هزینه ی تلفن همراه خود را از هزینه ماهیانه اش می پردازد).

با نوجوانتان یک گفتگوی جدی ترتیب دهید و در مورد آداب پیامک زدن، میزان آن، محتوای مطالب ارسالی و غیره... صحبت کرده و حد و مرزهای روشنی را مشخص کنید.

گام دوم:

لیستی از اشتباهات و خطاها که از طریق تلفن همراه و پیامکها انجام می شود را مشخص کنید (مانند ارسال طنزها نامناسب و غیراخلاقی، بلوتوث کردن تصاویر نامناسب، ارسال مکرر و بیش از حد پیامک به دوستان، دریافت یا ارسال پیامک های ناشناس و غریبه و ...) و این لیست را با نوجوان تان مرور کنید. همان طور که فرزند تان بزرگ می شود، نیاز دارد که مسئولیت پذیری بیشتری به او آموزش داده شود. زمانی که این بخش از زندگی فرزندتان را نادیده می گیرید و به وی اجازه می دهید که بدون هیچ معیار و حد و مرزی حرکت کند، پس منتظر باشید که حتی استفاده نامناسب از تلفن همراه هم، زندگی فرزند شما را دچار مشکل و اختلال کند.

گام سوم:

برای نوجوان تان مشخص کنید که در هر ماه چه میزان مجاز است تا از تلفن همراه و پیامک استفاده کند. برای تعیین دقیق تر این مساله مثلاً می توانید به فرزندتان بگویید «در طی یک ماه بیشتر از 5000 تومان نمی توانی هزینه برای تلفن همراهت کنی».

اگر یک جستجوی کوتاه در سایت های معتبر انجام دهید، خواهید دید که در سراسر دنیا در اثر استفاده نادرست از تلفن همراه و پیامک ها، نوجوانان و جوانان تا چه حد دچار مشکل و سوء استفاده شده اند و به این ترتیب به اهمیت این کنترل پی خواهید برد.

گام چهارم:

قبض های تلفن همراه فرزندتان را بررسی کنید و ببینید که چه حد از این هزینه شامل مکالمه و چه میزان آن شامل پیامک شده است.

گام پنجم:

اگر در طی یک ماه ملاحظه کردید که هزینه ی قبض تلفن همراه فرزندتان بیش از حد معمول شده است، حتماً علت آن را بررسی کنید و حتی الامکان نسخه چاپی مکالمات او را تهیه و مورد بررسی قرار دهید.

گام ششم:

در بسیاری از موارد استفاده بیش از حد از تلفن همراه و پیامک، باعث انزوای نوجوانان می شود و باعث می گردد آنها از موقعیت های اجتماعی و یا روابط رو در رو و حضوری خودداری کنند. بنابراین رفتارهای اجتماعی مثبت نوجوانان، ارتباطات حضوری مفید نوجوانان با هم، فعالیت های دسته جمعی، استفاده بهینه از تلفن همراه و... را تقویت کنید تا از شدت رفتارهای منفی آنها کاسته شود.

گام هفتم:

برای نوجوان خود روشن کنید که کنترل شما بر زندگی آنها، دارای چه اهمیت و ارزشی است. نوجوانان شما می خواهد و نیاز دارد که شما نقش والدین واقعی را برای آنها ایفا کنید. بنابراین به آنها اجازه ندهید که هر طور دوست دارند حرف بزنند یا قضاوت کنند برای مثال ممکن است فرزندتان به شما بگوید: «تو فقط دوست داری زندگی را به من سخت بگیری برای همین دائم تلفن همراه مرا چک می کنی»

در این شرایط، جایگاه فرزندتان را به او گوشزد کنید و برایش توضیح دهید که شما پدر (یا مادر) او هستید و مسئول مستقیم زندگی او. لذا او حق ندارد برای شما تعیین تکلیف کند.

آموختن مذکر بودن

در مقاله ي قبل راجع به سه مرحله ي رشدي پسران صحبت کرديم و گفتيم که سه مرحله ي عمده ي رشدي براي آنان تعريف شده است :1- اولين مرحله از زمان تولد تا شش سالگي است 2-  مرحله ي دوم از شش تا چهارده سالگي است. 3- آخرين مرحله، سنين چهارده سالگي تا بزرگسالي است .

در مقاله ي فنون تربيت مرداني توانا راجع به مرحله ي اول توضيح داديم و اکنون در اين مقاله به مرحله ي دوم مي پردازيم:

از شش تا سيزده سالگي: آموختن مذکر بودن

در حدود شش سالگي تغيير مهمي در پسران رخ مي دهد. در اين سن جنسيت مذکر پسران به صورت ناگهاني بروز پيدا مي کند. حتي پسرهايي که زياد تلويزيون تماشا نکرده اند، يکباره علاقه مند مي شوند که شمشيربازي کنند، شنلي مانند زورو بپوشند، دعوا کنند، کشتي بگيرند و سروصداي زياد برپا کنند. اتفاق ديگري نيز رخ مي دهد که واقعاً اهميت دارد که سراسر جهان مشاهده شده است: پسربچه ها در حدود شش سالگي به پدر، پدرخوانده يا هر مرد ديگري که در اطرافشان باشد «مي چسبند» و مي خواهند با او باشند، از او بياموزند و از رفتارش الگوبرداري کنند. آنها مي خواهند «بدانند که چگونه يک انسان مذکر» باشند.

پسرها صرفاً براي آنکه علاقه ي پدرشان را به خود جلب کنند حتي ممکن است دزدي کنند، رختخواب خود را خيس کنند، در مدرسه رفتار خشونت باري داشته باشند و به مشکلات رفتاري مختلفي دچار شوند.

مادران همچنان مهم هستند

اين تغيير علاقه ي ناگهاني کودک به پدر به معناي آن نيست که مادر صحنه را ترک مي کند. در برخي کشورها  مادران اغلب در اين سن از پسرانشان فاصله مي گيرند تا «آنها را پرطاقت پرورش دهند». در انگليس نيز خانواده هاي مرفه پسرانشان را در اين سن به مدارس شبانه روزي مي فرستند، اما موضوعي که کمتر در مورد آن صحبت شده، «شهامت تربيت مردان خوب» است. پسران بايد بدانند که مي توانند روي مادرشان حساب کنند و مجبور نيستند بر احساسات لطيف خود سرپوش بگذارند. اگر آنها بتوانند در عين حال که به مادرشان نزديک هستند، پدر را نيز به جمع خود اضافه کنند، همه چيز به بهترين نحو پيش مي رود. اگر پدري حس مي کند که فرزندش بيشتر مجذوب دنياي مادرش شده است (که ممکن است چنين باشد) بايد مشارکت خود را بيشتر کند، نه آنکه مادر را سرزنش نمايد! شايد او پدري سختگير است و توقعات بيش از حدي دارد و پسرش از او مي ترسد.

پنج نکته ي ضروري براي پدري کردن

از سنين پايين شروع کنيد. از دوره ي حاملگي همسرتان پدري کردن را شروع کنيد. در مورد آرزوهايتان براي فرزندتان صحبت کنيد. در هنگام تولد نوزاد حضور داشته باشيد. از همان ابتدا در مراقبت از کودک مشارکت کنيد. اين زمان براي ايجاد ارتباط بسيار مهم است. مراقبت از نوزاد اولويت هاي زندگي تان را تغيير مي دهد. پس مراقب باشيد! پدراني که از نظر جسمي از کودک مراقبت مي کنند، مجذوب آنها شده و با آنها هماهنگ مي شوند. (اين را جاذبه مي نامند.)

مردان مي توانند در خواباندن مجدد نوزادان در نيمه شب مهارت پيدا کنند – در آغوش گرفتن و راه رفتن، آرام تکان دادن آنها، به آرامي آواز خواندن يا هر کار مفيد ديگري! به خود اجازه ندهيد که در مورد کودک، بي دست و پا باشيد – به اين کار ادامه دهيد. از همسرتان و ديگر دوستان مجرب کمک بگيريد و به توانايي خود افتخار کنيد.

حتي اگر شغلي تخصصي داريد ، آخر هفته يا تعطيلات خود را به کودک اختصاص دهيد. از دو سالگي به بعد، از همسرتان بخواهيد آخر هفته چند ساعتي به ميهماني يا گردش برود و شما را با کودک نوپا تنها بگذارد (به اين ترتيب متوجه توانايي هاي خود مي شويد).

وقت صرف کنيد. اين امر اهميت زيادي دارد. توجه کنيد، اين جمله در کل کتاب براي پدران بسيار مهم است: اگر همواره هفته اي پنجاه و پنج يا شصت ساعت کار مي کنيد، به عنوان يک پدر، کار درستي نمي کنيد.

دوران دوستی های هیجانی

نوجوانی دوره ای مهم و شاید سرنوشت ساز در زندگی هر فرد است . نوجوان در این مقطع سنی ، تحولات سریعی را از جنبه های جسمی و یا روحی و روانی تجربه می کند . نوجوان در مرز بین کودکی و بزرگسالی قرار دارد . از اینرو با تعارضات متعددی میان این دو دنیا یعنی کودکی و بزرگسالی روبروست . نوجوان به دنبال یافتن خود و هویت واقعی خویش است و از هر فرصتی برای اثبات شخصیت و ابراز قابلیتهایش استفاده می کند . نوجوانی دوره رهایی از وابستگی های خانوادگی و ورود به صحنه اجتماع است . روان شناسان می گویند در این دوران ، نوجوان از نظر وابستگی عاطفی ، از خانواده جدا می شود و به تدریج استقلال را تجربه می کند . در این رابطه ، والدین باید هوشیارانه و با تدبیر عمل کنند .

در وهله اول ، والدین نباید فرزندان را بیش ازحد متعارف به خود وابسته کنند ، تا زمینه استقلال آنها به سهولت و آرامی فراهم شود . والدین همچنین با پذیرش استقلال نسبی نوجوان ، می توانند این مرحله را برای او رضایت بخش کنند . نوجوانی که شخصیتش در خانواده گرامی داشته می شود و عضو مؤثر خانواده به شمار می آید ، روانی آرام و درونی مطمئن دارد . او با باور داشتن خود ، در خویش احساس حقارت و کمبود نمی کند . اینگونه نوجوانان می کوشند كه مورد تحقیر و سرزنش دیگران قرار نگیرند و کرامت خویش را با انجام رفتار های نا مناسب از دست ندهند.امام علی (ع) در این مورد جمله زیبایی دارد و می فرماید : « کسی که شرافت معنوی و کرامت نفس خود را باور دارد ، خویشتن را با ارتکاب گناه ، خوار و حقیر نمی كند . »

والدین باید تلاش کنند كه نوجوان به خودباوری و اعتماد به نفس ، دست یابد و در خود احساس رضایت درونی كند .

روان شناسان یکی از مؤثرترین عوامل بهبود رابطه والدین با فرزندان و بویژه نوجوانان را ، تقویت احساس ارزشمندی و ایجاد اعتماد به نفس در آنها می دانند . آنها به والدین توصیه می کنند که بدون اغراق و با دوری از افراط ، توانمندیهای نوجوانان را تحسین و تقویت کنند .

همانطور که گفتیم نوجوانی دوره انتقال از کودکی به بزرگسالی است . در این انتقال ، نوجوان تلاش می كند كه با شرایط جدید ، سازگار شود . بدیهی است هر اندازه تغییرات سریعتر رخ دهد ، سازگاری دشوارتر خواهد بود . میزان موفقیت فرد در عبور از این مرحله انتقالی ، بستگی به میزان آمادگیهای او برای این دوره دارد . خانم دکتر شکوه نوابی نژاد ، روانشناس و کارشناس مسائل تربیتی می گوید :  « رشد روانی ، عامل بسیار مهمی در ایجاد سازگاری فردی است . آمادگی روحی و روانی نوجوان ، به سازگاری او با تغییرات ایجاد شده ، کمک می کند . »‌ نوجوان در این مقطع سنی ، از جهت عاطفی و اجتماعی ، دگرگونیهای چشمگیری پیدا می کند . اطاعت پذیری و دنباله روی از پدر و مادر ، به تدریج کاهش می یابد . گرایش نوجوان به دوستان و همسالانش بیشتر می شود . او می خواهد به آنان نشان دهد که فردی آزاد و مستقل است .

یکی از مسائل دوران نوجوانی ، شدت گرفتن دامنه هیجانات است . نوجوان بیشتر دچار عصبانیت ، یأس و یا ترس می شود . در همین رابطه ممکن است که برخی از نوجوانان به دلیل هیجانات روحی و آشنا نبودن با نحوه ابراز هیجانات خود ، نسبت به فردی از جنس مخالف ، علاقه نشان دهند . نوجوان بر رفتارها و احساسات خود كمتر تمرکز دارد . همین امر موجب می شود که در این سنین ، انجام کارهای آنی و نسنجیده افزایش یابد . روان شناسان می گویند ، نوجوانی مرحله تجربه اندوزی برای کسب استقلال عاطفی و اجتماعی است . اگر این مرحله به خوبی سپری شود ، آینده ای مطلوب در انتظار نوجوان خواهد بود . در غیر این صورت ، ضریب آسیب پذیری در سنین نوجوانی بالاست . چنانکه غالبا" گرایش به انحرافات ، بزهکاری و اعتیاد در این دوران پایه گذاری می شود .

آقای آل یاسین ، کارشناس مسائل تربیتی در توصیه به والدین و بزرگترها می گوید : اگر مشاهده می کنید که نوجوان در خود فرو رفته و کمتر سخن می گوید ، در پی حل مشکل او با وی همدردی کنید . افکار منفی را از او دور کنید ، زیرا افکار مشوش ، مانع رسیدن گرمای مهربانی در کانون دل نوجوانان است . ذهن او را از پریشانی دور نگه دارید تا توان مقابله با موانع را بیابد . شکیبایی و همدلی شما هنگام گوش کردن به حرفهای نوجوان ، بسیار حیاتی و مهم است . هنگام گفت و شنود ، لایه های رنجش و دلخوری را که بر دل او نشسته ، یک به یک بردارید و درباره اش گفتگو کنید . این مسئله علاوه بر کمک به نوجوان برای حل تعارضات درونی خود ، به بهبود رابطه والدین به او کمک خواهد کرد . »

در این زمینه می توانید با مطالعه کتاب"آنچه بر جوان امروز می گذرد" اطلاعات بیشتری کسب کنید.